Od 12 sierpnia 2026 roku w całej Unii Europejskiej zaczęły być stosowane przepisy rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, znanego jako PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation). Nowe regulacje obejmują wszystkie rodzaje opakowań wprowadzanych na rynek UE, niezależnie od zastosowanego materiału i kraju pochodzenia. Dotyczą więc również producentów i importerów whisky, rumu, wódki, ginu, brandy, koniaku i innych alkoholi.
PPWR, czyli rozporządzenie UE 2025/40, weszło w życie 11 lutego 2025 roku, ale jego przepisy zaczynają być stosowane etapami od 12 sierpnia 2026 roku. Część najważniejszych zmian została rozłożona na kolejne lata, a niektóre wymagania zaczną obowiązywać dopiero w 2028, 2030 czy 2040 roku.
Dla branży spirytusowej znaczenie PPWR wykracza jednak daleko poza kwestie związane z recyklingiem. Rozporządzenie określa wymagania dotyczące projektowania, składu, możliwości recyklingu i ponownego wykorzystania opakowań, a także zarządzania powstającymi odpadami. Producent lub importer będzie musiał dysponować odpowiednią dokumentacją potwierdzającą zgodność opakowania z wymaganiami regulacji.
Jedną z najważniejszych zmian będzie stopniowe wprowadzanie wymogu, aby wszystkie opakowania były projektowane z myślą o recyklingu. Od 2030 roku opakowania mają być możliwe do recyklingu w praktyce, a wymagania będą stopniowo zaostrzane. W przypadku branży alkoholowej może to mieć znaczenie przede wszystkim dla butelek szklanych, opakowań prezentowych, kartoników, tub, folii oraz opakowań transportowych.
Ważnym elementem regulacji jest również ograniczanie zbędnego materiału opakowaniowego. PPWR przewiduje m.in. wymagania dotyczące minimalizowania masy i objętości opakowania do poziomu niezbędnego do zapewnienia jego funkcji. Dla producentów alkoholi premium może to być szczególnie istotne, ponieważ ciężkie butelki, rozbudowane pudełka, drewniane skrzynki czy wieloelementowe opakowania prezentowe są często częścią strategii marketingowej produktu. Nie oznacza to jednak, że charakterystyczne, ciężkie butelki whisky czy ekskluzywne opakowania zostaną automatycznie zakazane. PPWR przewiduje ocenę techniczną uzasadniającą zastosowaną masę i objętość opakowania, a zgodność ma być wykazywana w dokumentacji technicznej. Dla producentów oznacza to jednak konieczność znacznie dokładniejszego uzasadniania konstrukcji opakowania.
Istotne będą również przepisy dotyczące ponownego użycia. PPWR przewiduje dla sektora napojów cele związane z opakowaniami wielokrotnego użytku. Od 1 stycznia 2030 roku finalni dystrybutorzy będą musieli zapewnić, aby co najmniej 10% napojów alkoholowych i bezalkoholowych oferowanych konsumentom było dostępnych w opakowaniach wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia. Przepisy dotyczące ponownego użycia są rozłożone w czasie, a część szczegółowych metod obliczania i raportowania zostanie jeszcze określona w aktach wykonawczych. Nie należy więc utożsamiać wejścia PPWR w stosowanie 12 sierpnia 2026 roku z natychmiastowym obowiązkiem osiągnięcia 10% udziału opakowań wielokrotnego użytku.
Kolejną ważną datą jest 12 sierpnia 2028 roku. Od tego momentu opakowania mają być wyposażane w zharmonizowane oznakowanie dotyczące ich składu materiałowego, ułatwiające konsumentom prawidłową segregację. Dokładne rozwiązania zależą od odpowiednich aktów wykonawczych Komisji Europejskiej.
PPWR obejmuje również ograniczenia dotyczące substancji chemicznych. Od 12 sierpnia 2026 roku opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością nie mogą przekraczać określonych limitów PFAS, czyli tzw. substancji wiecznych. W przypadku klasycznych szklanych butelek do alkoholi nie jest to prawdopodobnie najważniejsza zmiana, ale znaczenie może mieć dla niektórych elementów opakowań i materiałów mających kontakt z produktem.
Dla polskich producentów i importerów alkoholi PPWR oznacza przede wszystkim konieczność wcześniejszego planowania zmian w opakowaniach. Importer sprowadzający whisky ze Szkocji, rum z Karaibów czy gin z Japonii nie będzie mógł całkowicie przenieść odpowiedzialności na zagranicznego producenta. Wprowadzając produkt na rynek Unii Europejskiej, musi mieć możliwość wykazania jego zgodności z obowiązującymi wymaganiami.
PPWR może więc w kolejnych latach istotnie wpłynąć na wygląd rynku alkoholi premium. Najbardziej efektowne opakowania będą musiały konkurować nie tylko wyglądem, ale również uzasadnieniem ich konstrukcji, możliwością recyklingu i wykorzystaniem materiałów. Dla branży, która przez lata wykorzystywała ciężkie szkło, rozbudowane pudełka i wielomateriałowe opakowania jako element budowania wartości produktu, będzie to jedna z ważniejszych zmian regulacyjnych nadchodzącej dekady.
Rozporządzenie nie kończy jednak ery efektownych opakowań alkoholi. Raczej zmusza producentów do znalezienia równowagi między designem, funkcjonalnością i wymaganiami gospodarki obiegu zamkniętego. W przypadku whisky, rumu czy koniaku może to oznaczać stopniowe odejście od zasady „im cięższa butelka i większe pudełko, tym bardziej premium” na rzecz bardziej przemyślanych i łatwiejszych do zagospodarowania opakowań.
