Przed wjazdem do miasta Langholm, jadąc do Hawick, największego miasta szkockiego regionu Broders, mijamy stary most Skipper’s Bridge, skrzyżowanie dróg i po lewej stronie widzimy budynek dawnej destylarni Langholm Distillery, obecnie zajmowany częściowo przez warsztat samochodowy, częściowo przez prywatne mieszkania, z ogrodem schodzącym ku rzece, z której destylarnia czerpała wodę.
Langholm po gaelicku znaczy „długa mgła”. Destylarnia prawdopodobnie powstała w 1765 roku, a zastała zamknięta (według różnych źródeł) w 1917 lub 1921 roku. To jeden z najstarszych wciąż istniejących budynków po dawnej destylarni szkockiej whisky. Była wyposażona w trzy alembiki – jeden pierwszej i dwa drugiej destylacji, produkowała ok. 200 tys. l etanolu rocznie. Wielokrotnie zmieniała właścicieli. W 1821 roku właścicielem była spółka John Arnot & Co., która zbankrutowała ok 1825 lub w następnym roku. Powołano spółkę Langholm Distillery Co., która działała w latach 1827-32. W latach 1832-35 właścicielem była spółka James Kennedy & Co., następnie znów Langholm Distillery Co. Od 1852 roku John McConnell, następnie od 1867 roku prawdopodobnie do jej końca John & Arthur Connell. Po zamknięciu wyprzedano sprzęt w 1926 roku, a trzy lata później część budynków wyburzono.
Obszerny rozdział destylarni Langholm poświęcił Alfred Barnard w swojej książce „Whisky Distilleries of the United Kingdom” z 1887 roku.
„Destylarnia zbudowana jest na skale, która wystaje do rzeki Esk i z każdego miejsca wygląda niezwykle malowniczo. Jest zbudowany z solidnego muru i stoi zwrócona w stronę wysokiej drogi, a wody rzeki obmywają jej ściany. Od czasu założenia w 1765 roku dokonano tu niewielu przeróbek i łatwo uwierzyć, że whisky produkowano tu, zanim urodziło się jakiekolwiek obecne pokolenie. Zakład jest w rękach pana Arthura Connella i jego rodziny od ponad sześćdziesięciu lat, podczas gdy kierownik, pan Campbell, był z nim związany przez jeszcze dłuższy okres. Po wejściu do biura zostaliśmy poinformowani przez kierownika, że nie ma tu ani spichlerza, ani słodowni do odwiedzenia, a słód jest w całości dostarczany przez panów Bernard & Co., znanych producentów słodu z Haddingtonshire. Najpierw odwiedziliśmy magazyn słodu, schludny choć ponury kamienny budynek o powierzchni 50 stóp kwadratowych, położony prawie pośrodku zakładu. Pod spodem znajduje się młyn, wyposażony w parę kół młyńskich, napędzany energią wodną. Następnie obejrzeliśmy razem pomieszczenia fermentacyjne i destylacyjne, ulokowane w jednym staroświeckim budynku z brukowaną podłogą, na której ustawiono kadzie. Są tu dwa miedziane bojlery do ciepłej wody, każdy o pojemności 1000 galonów, kadź zacierna o średnicy 13 stóp i głębokości 5 stóp, spód o podobnych wymiarach, z chłodnicą Henderson & Turnbull. Kadzie fermentacyjne i odstawnik wody mają po 8000 galonów. W pomieszczeniu destylacyjnym stoją trzy stare, właściwie antyczne alembiki, składające się z aparatu wash still, mieszczącego 1800 galonów, oraz dwóch destylatorów spirytusowych, zawierających odpowiednio 586 i 316 galonów.
Idąc w kierunku odbiornika spirytusu mija się mały warsztat bednarski i szopę na beczki, a następnie dochodzi do skalistego występu nad rzeką, skąd jest pełny wgląd w układ pomp wodnych w gorzelni, a poza tym widok obejmuje część miasta Langholm i zalesionych brzegów rzeki naprzeciwko. (…) Tu znajdziemy zbiorniki dla przedgonów i pogonów, odbiornik spirytusu i stągiew. Po drugiej stronie ulicy znajduje się magazyn spirytusu, kolejny osobliwy budynek, w którym znajduje się kadź o pojemności 998 galonów. Idąc za panem Campbellem, przystąpiliśmy do inspekcji kilku z dwudziestu magazynów, które w czasie naszej wizyty zawierały 121 300 galonów whisky, pochodzących z 1876 roku.
Trzy kondensatory chłodzące są zbudowane na kamiennych filarach nad rzeką, a woda jest pompowana przez ogromne koło wodne. Siłą napędową destylarni jest w całości woda, część rzeki została skierowana kanałem wykutym w litej skale. Woda używana do celów warzenia pochodzi ze znanego źródła w Whitewell Hill, oddalonego o 1,5 mili.
Produkują whisky single malt, a wiekowy kierownik poinformował nas, że co roku robi się pewną ilość tzw. brzozówki (Birch Whisky)*, której tajemnicy nauczył go jego ojciec. Malt Whisky jest sprzedawana do blendów, jednocześnie bogata i subtelna w smaku. Jest również sprzedawany jako whisky słodowa do podawania w barach, głównie w Anglii. Roczna produkcja wynosi 46 tys. galonów”.
* Birch Whisky powstawała w wyniku fermentacji soku i pędów brzozy, a następnie ich destylacji. Czasami dodawano też np. kwiaty czarnego bzu dla poprawy aromatu.
