Przez wiele lat to producenci indyjskiej whisky musieli tłumaczyć się z tego, że ich wyroby nie odpowiadają europejskiemu rozumieniu whisky. Dzisiaj sytuacja wygląda niemal odwrotnie. Indyjski regulator zakwestionował produkty należące do koncernu Diageo, uznając, że stosowanie w nich dodatkowych substancji aromatyzujących jest niezgodne z wymaganiami stawianymi tej kategorii alkoholu. Sprawa jest interesująca nie tylko ze względu na skalę indyjskiego rynku. Pokazuje, jak szybko Indie przechodzą od liberalnego podejścia do produkcji lokalnych alkoholi do coraz bardziej rygorystycznego definiowania ich jakości.
Indyjski urząd Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI) zakazał sprzedaży części whisky i rumów produkowanych przez United Spirits, należące do Diageo oraz Inbrew Beverages. Powodem było wykrycie sztucznych lub identycznych z naturalnymi substancji aromatyzujących, które miały nadawać alkoholom cechy smakowe i zapachowe właściwe dla whisky lub rumu. Wśród produktów objętych decyzją znalazły się m.in. Antiquity Blue Whisky, Royal Challenge Whisky, Bagpiper Deluxe Whisky, McDowell’s No. 1 Rum, Old Cask Deluxe XXX Rum oraz niektóre warianty Old Monk. Nie jest przy tym jeszcze całkowicie jasne, czy ograniczenia dotyczą wszystkich zakładów produkujących poszczególne marki, czy jedynie produktów pochodzących z fabryk objętych kontrolą.
Szczególnie ciekawy jest przypadek Royal Challenge. Producent przedstawia ten produkt jako połączenie szkockiej whisky, indyjskich destylatów słodowych oraz alkoholu zbożowego. Dziennikarze Reuters dotarli jednak do etykiety, na której wśród składników wymieniono wodę, neutralny alkohol zbożowy, Scotch whisky oraz nature identical (whisky) flavouring substances, czyli substancje aromatyzujące identyczne z naturalnymi o aromacie whisky. Według FSSAI takie postępowanie prowadzi do omijania naturalnych procesów odpowiedzialnych za powstawanie charakteru alkoholu. Badane produkty zostały w konsekwencji sklasyfikowane jako niespełniające standardów jakościowych. Diageo kwestionuje stanowisko regulatora i argumentuje, że stosowane oznakowanie oraz praktyki produkcyjne były zgodne z obowiązującymi przepisami.
Jeszcze kilkanaście lat temu problem wyglądał dokładnie odwrotnie, to określenie „Indian whisky” budziło zastrzeżenia w Europie. Indyjski rynek przez dziesięciolecia posługiwał się znacznie szerszą definicją whisky niż Europa. Wiele popularnych indyjskich produktów określanych jako whisky powstawało nie wyłącznie z destylatów zbożowych, lecz również z neutralnego alkoholu produkowanego z melasy, do którego dodawano destylaty zbożowe, słodowe lub importowaną Scotch whisky. Były to więc produkty odpowiadające lokalnej kategorii Indian Made Foreign Liquor (IMFL), ale niekoniecznie europejskiej definicji whisky.
Unijne przepisy są w tej kwestii bardzo precyzyjne. Whisky musi powstawać z zacieru ze słodowanych zbóż, z możliwością udziału całych ziaren zbóż niesłodowanych, poddanego scukrzaniu i fermentacji drożdżowej. Destylacja musi odbywać się poniżej 94,8% obj., tak aby destylat zachował cechy surowca, a następnie alkohol musi dojrzewać przez co najmniej trzy lata w drewnianych beczkach o pojemności nieprzekraczającej 700 l. Nie wolno dodawać do niego alkoholu, substancji słodzących ani aromatów; poza wodą dopuszczalny jest zasadniczo jedynie karmel prosty E150a służący do korekty barwy. Indyjski produkt wykorzystujący neutralny spirytus z melasy nie mógł być w Unii Europejskiej sprzedawany pod prawną nazwą „whisky”, nawet jeżeli w Indiach był tak klasyfikowany.
Teraz natomiast kraj, którego producenci przez lata bronili własnej, znacznie bardziej elastycznej koncepcji whisky, zaczyna obecnie sam egzekwować zasadę, że charakter trunku powinien wynikać z surowca, fermentacji, destylacji i dojrzewania, a nie z dodania aromatu mającego imitować efekt tych procesów. FSSAI wprost zwróciło uwagę, że dodawanie aromatu whisky do whisky lub aromatu rumu do rumu zastępuje cechy, które powinny pochodzić z naturalnych składników i procesu produkcji.
Nie oznacza to oczywiście, że Indie przyjęły europejską definicję whisky. To dwa różne systemy prawne i dwie różne kwestie regulacyjne. Symboliczna zmiana jest jednak wyraźna: indyjski przemysł premium coraz mocniej zabiega o międzynarodowe uznanie, a wraz z sukcesem takich kategorii jak Indian single malt rośnie potrzeba stworzenia standardów chroniących reputację indyjskiej whisky. W lutym 2025 roku Indian Malt Whisky Association złożyło nawet w Indiach wniosek o rejestrację oznaczenia geograficznego „Indian Malt Whisky”. Według aktualnego rejestru wniosek pozostaje na etapie badania.
Moment jest tym bardziej interesujący, że bariery handlowe pomiędzy Indiami a Europą zaczynają się zmniejszać. Negocjacje umowy o wolnym handlu między Indiami i UE zakończyły się 27 stycznia 2026 roku, choć umowa wymaga jeszcze przejścia procedur prawnych i ratyfikacyjnych, zanim zacznie obowiązywać. Z kolei umowa handlowa z Wielką Brytanią weszła w życie 15 lipca 2026 roku i obniżyła indyjskie cło na Scotch whisky ze 150% do 75%, z zaplanowanym dalszym spadkiem do 40% w ciągu dziesięciu lat.
Indyjski rynek whisky wchodzi w zupełnie nową fazę. Zagraniczne whisky będą miały łatwiejszy dostęp do lokalnych konsumentów, z drugiej jednak strony indyjskie single malty coraz skuteczniej konkurują na rynkach międzynarodowych. W takiej sytuacji precyzyjna definicja tego, czym jest whisky i w jaki sposób wolno kształtować jej smak, przestaje być jedynie technicznym szczegółem przepisów.
Jeszcze niedawno Europejczycy pytali: „czy to, co Indie nazywają whisky, rzeczywiście jest whisky?”. Dzisiaj indyjski regulator zadaje bardzo podobne pytanie produktom sprzedawanym przez największy światowy koncern alkoholowy. I być może właśnie ta zamiana ról najlepiej pokazuje, jak bardzo w ostatnich dwóch dekadach zmieniła się pozycja Indii na światowej mapie whisky.
