11 maja odbyło się dziewiąte w tym roku spotkanie w cyklu Mocny Poniedziałek i prezentacja siedmiu arracków ze Sri Lanki. To wyspiarskie państwo, położone na Oceanie Indyjskim, na południe od Indii. Przez stulecia znane pod nazwą Cejlon i do dziś wielu ludzi właśnie z tym określeniem kojarzy herbatę, przyprawy oraz egzotyczną kulturę wyspy. Mimo stosunkowo niewielkiej powierzchni Sri Lanka należy do najbardziej zróżnicowanych krajów Azji pod względem przyrody, klimatu i historii. Na wyspie można znaleźć zarówno tropikalne plaże i lasy deszczowe, jak i chłodniejsze górskie regiony pokryte plantacjami herbaty.
Arrack ze Sri Lanki, często nazywany Ceylon arrack, jest jednym z najstarszych destylowanych alkoholi Azji Południowej. Powstaje przede wszystkim z fermentowanego soku kwiatowego palmy kokosowej, zwanego toddy. Marco Polo wspominał o tym trunku już w XIII wieku. Współczesne źródła branżowe i producenci podkreślają, że lankijski arrack różni się od indonezyjskiego czy filipińskiego araku tym, że jego podstawowym surowcem jest właśnie sok z kwiatów kokosa, a nie ryż czy trzcina cukrowa.
Sri Lanka jest dziś największym producentem coconut arrack na świecie. Produkcja zaczyna się od pracy tzw. toddy tappers — ludzi wspinających się na palmy kokosowe i nacinających nierozwinięte kwiatostany. Sok zbiera się do naczyń zawieszonych przy kwiatach. Fermentacja zaczyna się niemal natychmiast dzięki naturalnym drożdżom obecnym w soku. Świeży toddy osiąga zwykle ok. 5-7% alkoholu. Fermentowany sok trafia następnie do dużych kadzi, tradycyjnie wykonywanych z lokalnego drzewa halmilla (Berrya cordifolia), czasami też z drewna tekowego. Destylacja odbywa się w aparatach kolumnowych, ale część producentów stosuje również kombinację destylacji ciągłej i alembikowej a do wersji premium tylko alembiki. Destylat osiąga zwykle od ok. 60% przy jednokrotnej destylacji do 90% w kolumnie. Przed dojrzewaniem jest rozcieńczany. Charakterystycznym elementem lankijskiego arracku jest dojrzewanie w kadziach z drewna halmilla. To drewno nadaje trunkowi miękkość i lekko żywiczno-drzewny profil. Niektóre wersje dojrzewają kilka miesięcy, inne nawet kilkanaście czy dwadzieścia lat. Podczas maturacji część producentów wykorzystuje również mieszanie zawartości kadzi oraz dodatki ziół i przypraw według starych receptur.
W Sri Lance istnieją różne klasy arracku. Najbardziej cenione są wersje pure coconut arrack, produkowane wyłącznie z destylatu kokosowego. Tańsze odmiany są mieszane z neutralnym spirytusem lub alkoholem z melasy.
Największym producentem jest DCSL (Distilleries Company of Sri Lanka), dawniej państwowa State Distilleries Corporation. Firma produkuje takie marki jak VSOA, Old Arrack, Double Distilled czy Argenté. Drugim ważnym producentem jest Rockland Distilleries, założone w 1924 roku. Firma promuje swoje produkty jako w pełni kokosowy arrack premium i była jedną z pierwszych, które zaczęły aktywnie eksportować lankijski arrack do Europy. Do ważnych producentów należą również International Distilleries Ltd, Acme Lanka Ltd., Mendis, Aybrook & Mason czy Periceyl (joint venture DCSL i Pernod Ricard).
Smak lankijskiego arracku to połączenie cech lekkiego rumu, whisky i świeżego destylatu kokosowego. W zależności od stylu może być trawiasty, lekko kokosowy, miodowy, przyprawowy albo drzewny. W Sri Lance tradycyjnie pije się go z ginger beer, sodą lub limonką. Ciekawą nową kategorią są też marki wykorzystujące arrack jako bazę do ginu. Przykładem jest Taprobane Gin, reklamowany jako pierwszy gin oparty na lankijskim coconut arrack.
Do spróbowania było siedem arracków od czterech różnych producentów, zarówno podstawowe tanie edycje, jak i butelki premium.
DCSL Extra Special Arrack (33,5%)
Potocznie na Sri Lance nazywany po prostu „Gal” (od zielonej etykiety), to jeden z najbardziej kultowych i masowo pijanych arracków w kraju. Produkuje go DCSL Group – dawniej państwowa monopolowa destylarnia Sri Lanki. W tym przypadku mamy tylko 3% destylatu z fermentowanego nektaru kwiatów palmy kokosowej, a 97% to importowany rektyfikowany neutralny spirytus. Całość była leżakowana w drewnianych kadziach z lokalnego drewna halmilla. Aromat dość odpychający, jak tania melasowa wódka z karmelem, nuty czekolady z orzechami. Smak słodkiego taniego rumu barwionego karmelem, dużo mdłych nut waniliowych, mleczna czekolada, masło orzechowe w mało przyjemnym słodko-gorzkim finiszu.
1/5
11/10/9/2=32
Black Opal The Unique Premium Arrack (33,5%)
Marka należy do Periceyl (Pvt) Ltd. To joint venture DCSL i Pernod Ricard utworzone w latach 90. XX wieku. Arrack leżakował dojrzewający w drewnianych kadziach z drewna halmilla. Jest to prawdopodobnie mieszanka trzech różnych destylatów – z melasy, z kukurydzy i z fermentowanego nektaru kwiatów palmy kokosowej. Aromat jest słodki, melasowy, dużo nut karmelu, wanilii, czekolady i wiórków kokosowych oraz lekka nuta ziołowa. W ustach wanilia, karmel, słodka mleczna czekolada. W finiszu dochodzi gorzkawa nuta skórek pomarańczy i lekko imbir.
3/5
21/18/19/6=64
Rockland Vintage Extra VX Old Arrack (34,2%)
To arrack klasy premium destylowany w 100% z fermentowanego nektaru kwiatów palmy kokosowej, leżakowany w wyselekcjonowanej jednej kadzi z drewna halmilla. Przyjemny aromat, a w nim orzechy, egzotyczne owoce słodkie i kwaskowe, nuty czekolady i kokosa oraz delikatna nuta medyczna. W ustach tłusty, oleisty – masło orzechowe, fistaszki, kokos i czekolada. W finiszu mleczna czekolada z orzechami laskowymi.
4/5
25,5/24,5/24/7=81
Aybrook & Mason Old Reserve Premium Arrack (34%)
Arrack premium, w 100% z fermentowanego nektaru kwiatów palmy kokosowej, leżakowany w kadziach z drzewa tekowego i drewna halmilla. W aromacie słodkie czerwone owoce, zwłaszcza czereśnie, śliwki, morele, nuty kokosa, czekolada, słodkie przyprawy korzenne. Smak kwiatowy, syropowy, lekko medyczny, nuty egzotycznego drewna i przyjemna słodycz tropikalnych owoców. W finiszu natomiast jest sporo tytoniowej cierpkości oraz fermentujące owoce – morele, ale też papaja, a także egzotyczne drewno i nuty medyczne.
4/5
25/25,5/26/7=83,5
DCSL Old Arrack Matured in Halmilla Wooden Vats (33,5%)
Kupaż premium z Distilleries Company of Sri Lanka, w 100% zrobiony z nektaru kwiatów palm kokosowych, dojrzewający w drewnianych kadziach z drewna halmilla. Przyjemny delikatny aromat bananów i ananasów, mleczka kokosowego. Smak słodko-cierpki, tropikalne owoce i imbir, cytrusy, tytoń, wanilia. W finiszu dużo słodkich, mocno przefermentowanych tropikalnych owoców, głównie ananas, mleczko kokosowe, w tle banan i marakuja. Lekkie i bardzo pijalne.
4/5
25,5/25/25/7=82,5
DCSL Double Distilled Arrack Matured in Halmilla Vats for 3 Years (36,8%)
Arrack premium, w 100% z fermentowanego nektaru kwiatów palmy kokosowej, leżakowany trzy lata w kadziach z drewna halmilla. W aromacie sporo egzotycznego drewna, orzechy, kokos, czekolada, karmel, miód melasowy. Smak cierpko-słodki, skórzasty, lekko tytoniowy, sporo kokosa, czekolada z orzechami, z rodzynkami. Finisz dość długi, skórzasty, sporo nut karmelowych, czekoladowych, ale też cierpkość, hibiskus, nuty herbaciane i tytoniowe.
4/5
25,5/25,5/26/7=84
DCSL Very Special Old Arrack V.S.O.A. Matured in Halmilla Wooden Vats (36,8%)
Destylowany w alembiku, w 100% z fermentowanego nektaru kwiatów palmy kokosowej, leżakowany w kadziach z drewna halmilla. W aromacie miód melasowy, karmelem, słód piwny, destylat z piwa porter, rodzynki, przyprawy korzenne, nuty piernikowe. W ustach syrop z pomarańczy, miód pomarańczowy, dużo nut tytoniowych, cierpkich, ściągających, tanicznych, jest też lekka słoność. W finiszu przyprawy korzenne, imbir, pieprz, słoność, piernik ze skórkami pomarańczy, kandyzowane skórki pomarańczy, suszone morele.
4/5
25,5/26/26/7,5=85
