13 lipca w cyklu Mocny Poniedziałek odbyła się degusstacja sześciu rumów z Madery, z założonej w 1927 roku destylarni Engenhos do Norte. Położona w zatoczce nad oceanem, wciąż używa ponad stuletnich alembików, jest jedyną destylarnią w Europie zasilaną przez stare maszyny parowe. Robią rum w stylu agricole, a do spróbowania był m.in. najstarszy rum z Madery i także z Europy, który leżakował ponad 45 lat.
Podobnie jak francuski rhum agricole, tak też portugalskie aguardente de cana, robione jest ze świeżo wyciśniętego soku trzciny cukrowej. Madera używa nazwy rhum agricola da Madeira, nazwa chroniona jest przez UE w kategorii produktów regionalnych PGI. Produkcję ściśle nadzoruje lokalna organizacja rządowa – Instituto do Vinho, do Bordado e do Artesanato da Madeira. Całość produkcji musi odbywać się na wyspie (lub na pobliskiej wyspie Porto Santo). Minimalna moc alkoholu to 37,5%. Maksymalna zawartość cukru na 100 l alkoholu o mocy 100% to 225 g, są to rumy wytrawne, wolno dodać 0,033% syropu z trzciny cukrowej dla korekty smaku. Okres zbiorów trzciny i destylacji rumu na Maderze to kwiecień-maj. Zbiory trzciny są ręczne, nie dopuszcza się żadnych mechanicznych zbiorów, trzcina trafia do destylarni, tu jest badana jakość i poziom cukru, a następnie jest wyciskana. Po wyciśnięciu sok jest delikatnie filtrowany. Trzcina cukrowa ma średnio 18 brix, poniżej 15 brix w ogóle nie jest skupowana. Najlepsze parcele są nad oceanem – słodycz i sól jest typowa dla Madery. Sok z trzciny cukrowej po godzinie samoczynnie fermentuje, nie potrzeba dodawać drożdży, choć wielu producentów to robi, być mieć lepszą kontrolę nad przebiegiem fermentacji. Powstaje tzw. wino trzcinowe. Z tony trzciny uzyskują ok. 650 l soku, z czego wychodzi ok. 65 l spirytusu (wyższa wydajność jest ze starych plantacji). Na Maderze rosną cztery odmiany trzciny cukrowej – purpurowa (POJ-2725), zielona (NCO-310), yuba i canica. Ta ostatnia jest najsłodsza, ale daje bardzo mało soku, wykorzystywana jest tylko do specjalnych edycji rumów.
W przypadku leżakowania rumu, jeśli nie ma na butelce żadnej informacji o okresie spędzonym w beczce, to są to minimum trzy lata. Używa się wyłącznie beczek dębowych – dąb francuski, amerykański, portugalski, często beczki po winach madera. Proces leżakowania podlega nadzorowi. W klimacie Madery ubytek po trzech latach w beczce to 20%, ale przybywa mocy, przykładowo z 50 robi się 52%. Duży wpływ na smak rumu ma miejsce leżakowania. Te z magazynów w Funchal są delikatniejsze, te z wybrzeża są bardzo słone. Przyjęte oznaczenia na butelkach to: Old Rum dla wieku 3 lata, Reserve dla wieku powyżej 6 lat, Old Reserve dla wieku powyżej 12 lat, Special Reserve dla wieku powyżej 15 lat, Superior Reserve dla wieku powyżej 18 lat, Grand Reserve dla wieku powyżej 21 lat oraz Grand Premium Reserve dla wieku powyżej 25 lat.
W przypadku destylarni Engenhos do Norte fermentacja odbywa się w otwartych betonowych kadziach, rozpoczyna się samoczynnie z udziałem dzikich drożdży i trwa ok. 30 godzin. Mają trzy kolumny, po 7,5 metra każda, są to ponadstuletnie aparaty Barbeita. Destylacja ciągła trwa 40 godzin, jest kontrolowana ręcznie, destylują do mocy ok. 65%. Mają też alembik do specjalnych edycji rumu, w nim destylują do ok. 45%. W magazynach mają ok. 700 beczek, głównie francuski dąb. Połowę produkcji stanowią białe rumy. Właścicielem marki jest obecnie lokalna firma J. Faria & Filhos, która od 1947 roku produkuje w Funchal likiery.
Engenhos do Norte Branca Alambique no 2 (45,7%)
Rum wydestylowany w ponad stuletniej kolumnie Barbeita nr 2, która daje bardziej owocowe nuty w destylacie. Aromaty bardzo owocowe, dominują banany, nuty ziemiste. W smaku dużo nut trawiastych i ziemistych. Finisz ziemisty, przypominający tequilę.
4/5
25,5/25,5/25/7,5=83,5
F. Mannur Rum 2020 (41%)
F. Mannur to nowa seria premium (Family Signature) destylarni Engenhos do Norte, zaprezentowana po raz pierwszy podczas Madeira Rum Festival w kwietniu 2026. Rum leżakował przez pięć lat w magazynie w Porto Cruz położonym nad samym oceanem. Aromat pigwy, moreli, brzoskwini, bananów, liczi i egzotycznego drewna, hebanu, także pieczonych kasztanów, orzechów, tytoniu. W smaku masa egzotycznego drewna, cierpkość, tytoń i słoność. W finiszu kamfora, wosk, sok trzcinowy, egzotyczne drewno, lekki tytoń i lekka słoność.
4/5
25/25,5/25,5/7,5=83,5
Engenhos do Norte Rum 970 Madeira Wine Cask 2018 L05925 (52,6%)
Destylowany podczas kampanii 2018 i dojrzewający przez ok. 7 lat w pojedynczej beczce po winie madera (single cask L05925). Zabutelkowany w 2025 roku z mocą beczki. Długie dojrzewanie w beczce po winie madera nadało destylatowi wyraźny charakter oksydacyjny oraz nuty kojarzone z dojrzewającymi winami wzmacnianymi. Aromat kawy, kakao, czekolady, śliwek w czekoladzie, wiórków kokosowych, lekko nuta tytoniu, dymu, włoskie orzechy, utlenienie. W smaku cierpkie i jednocześnie słodkie, dużo wiśni, morwa, nuty herbaciane, hibiskus, kawa. Finisz bardzo długi, wytrawny, nieco woskowy, śliwki i migdały, tytoń i propolis.
4.5/5
28,5/28,5/28,5/8,5=94
Engenhos do Norte Rum 970 2018 L05925 (53,3%)
Destylowany w 2018 roku, dojrzewał przez ok. 7 lat w pojedynczej beczce z francuskiego dębu (single cask L05925). Engenhos do Norte stosuje do starzenia własne beczki z nowego francuskiego dębu. Nowe beczki wykorzystywane są najpierw do krótkiego dojrzewania (2–3 miesiące), a następnie używane wielokrotnie do coraz dłuższych maturacji – 6 miesięcy, 3 lata, 6 lat i więcej. Dzięki temu po kilku cyklach oddają destylatowi znacznie subtelniejszy wpływ drewna niż nowe beczki. Aromat śliwek, suszonych moreli, orzechów włoskich, nuta siarczanu. W smaku goryczka, wytrawność, też sporo nut siarkowych, pieprz, lekka słoność. W finiszu: imbir, tytoń, śliwki, skóra, słoność.
4.5/5
27/26/25,5/8=86,5
Engenhos do Norte Rum 970 Aged in Madeira Brandy Cask 2016 L04623 (53,9%)
Destylowany w 2016 roku i dojrzewający przez 7 lat w pojedynczej beczce po ich własnej brandy Aguardente Vinica XO. Zabutelkowany w 2023 roku z naturalną mocą beczki jako limitowana edycja licząca 3652 numerowane butelki. W aromacie dużo owoców: agrest, ume, kwaśne jabłka, winogrona, do tego lekki tytoń. Smak cierpki, tytoń, kwaśne limonki, nuta octanowa. Finisz dość długi – tytoń, słodkie suszone morele i ziemistość.
4.5/5
27/26/26/8=87
Engenhos do Norte Rum 970 Grande Reserva Premium 1977 45 Anos (48,2%)
Najważniejszy i najbardziej prestiżowy rum, jaki do tej pory wyprodukowała destylarnia Engenhos do Norte. Jest też jednym z najstarszych rumów agricole z Europy dostępnych komercyjnie. Destylacja odbyła się w kampanii 1977, a butelkowanie nastąpiło dopiero w 2023 roku, po 45 latach dojrzewania. Dojrzewanie rozpoczęło się w 1978 roku i przez cały okres odbywało się w beczkach z francuskiego dębu. Wypuszczono 4730 numerowanych butelek. Aromat słodkiej kawy, wytrawnej czekolady ze śliwkami, orzechy włoskie, delikatny kokos, delikatnie wanilia, wosk, cynamon, marcepan. W smaku włoskie orzechy, imbir, lekka goryczka, propolis, lekka kawa, palony karmel. W finiszu pieprz, imbir, tytoń, miód, propolis, lekka słoność. Przez 45 lat rum nie został zdominowany przez drewno. Wilgotny, oceaniczny klimat Madery sprawia, że dojrzewanie przebiega znacznie wolniej niż w gorących Karaibach, dzięki czemu nawet po tak długim okresie destylat zachowuje równowagę i nie staje się nadmiernie garbnikowy.
5/5
29/29/29/9=96
W ocenach panelistów uczestniczących w degustacji wygrał Grande Reserva 1977 z bardzo wysoką średnią notą 95,5/100 punktów. Drugie miejsce zajął rum z beczki po maderze z notą 91,2/100, trzecie z beczki L05925 z notą 91,1/100/
