Distillers Company Limited

DCL powstało w 1877 roku jako połączenie sześciu destylarni whisky zbożowych z regionu Lowland. Był to typowy dla tamtych czasów trust, którego celem było kontrolowanie cen, czyli działanie w świetle współczesnego prawa niedozwolone, jako tzw. zmowa cenowa. Do trustu przystąpiły: M. Macfarlane & Co. (właściciel destylarni Port Dundas), John Crabbie & Co’s Haddington Distillery, John Bald & Co. (właściciel Carsebridge); John Haig & Co. (najpierw destylarnia Seggie, a następnie Cameronbridge), McNab Bros & Co. (właściciel zakładów Glenochil), Robert Mowbray (właściciel Cambus) oraz Stewart & Co. (właściciel Kirkliston). Do naszych czasów po tamtych destylarniach pozostały wspomnienia, czasami też można jeszcze trafić na butelkowania ostatnich beczek z: Port Dundas, Carsebridge, Cameronbridge czy Cambus. Od 1894 roku DCL była notowana na giełdach w Edynburgu i Glasgow, ale były to niezależne, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa, związane zmową handlową, wspólnie reprezentowane w formie trustu, lecz o własnych strategiach rozwoju.

Czytaj więcej

Warsztaty z alchemikiem

12 sierpnia o godz. 19:00 w Łodzi (Restauracja Festiwalowa Kokolobolo OFF, Piotrkowska) odbędzie się wyjątkowe spotkanie z historią alkoholu – od samego powstania po ostatnie dekady stosowania klasycznych metod produkcyjnych. Fascynujący warsztat o trunkach poprowadzi Michał Szymański – archeolog, badacz i odtwórca dawnych metod destylacji oraz potomek założyciela browaru w Sieradzu.

Czytaj więcej

Engenho Torreão

W 1882 roku angielski emigrant, William Hinton, zbudował w Funchal, około kilometr od portu, fabrykę rumu Torreão, która lepiej znana jest jako Engenho da Hinton. William przybył na wyspę w 1838 roku, już w 1845 roku zaczął destylować rum. Zakład rozbudował jego syn, Harry Hinton, sprowadzając z Anglii wielkie maszyny parowe. Była to największa fabryka rumu na Maderze. Zatrudniali 230 robotników, przerabiali dziennie ponad 600 ton trzciny cukrowej. Niestety, wysokie koszty produkcji i spadek popytu na rum z Madery sprawiły, że w 1986 roku zakład zamknięto, sprzedano go miastu. W 2004 roku powstał tu park Santa Luzia, zachowano do dzisiaj komin i fragmenty maszyny parowej, ale w parku nie ma żadnej tablicy pamiątkowej po fabryce. Spadkobiercy rodziny Hinton nadal produkują rum pod rodzinna marką w nowym zakładzie Engenho Novo. W największym barze z rumem w Funchal można jeszcze spróbować ostatnich butelek rumu z Torreão, zachowało się też jeszcze trochę beczek w magazynach Engenho Novo, są wykorzystywane do tworzenia blendów.

Czytaj więcej

Historia win z Madery

Historia wina madera zaczyna się gdzieś w XV wieku, wraz z portugalską kolonizacją wyspy. Została odkryta w 1420 roku przez parę portugalskich żeglarzy – Zarco i Teixeira, którzy dwa lata wcześniej zbadali też położoną 36 km od Madery mniejszą wyspę Porto Santo. Madera to po portugalsku drewno. Pierwsi osadnicy trafili na Maderę już w 1425 roku. Karczując lasy, sadzili ziarno, winorośl i trzcinę cukrową. Szybo wyspa zaczęła wysyłać do Portugalii statki z winem, cukrem i drewnem. Wkrótce to cukier stał się głównym źródłem dochodu kolonizatorów z Madery, którzy na plantacjach osadzili do niewolniczej pracy Murzynów. Na pierwszych winnicach, tworzonych głównie przez przybyszów z Minho, pojawiły się grona: sercial, verdelho, boal, terrantez i bastardo, a wkrótce też słodka malvasia. Winorośl prowadzono głównie na pergolach. Pierwsze relacje o wysokiej jakości win z Madery pochodzą z 1507 roku. Malvasia stała się kolejnym ważnym produktem eksportowym. Także torrontes był ceniony, reszta zaś win była butelkowana jako ‘de toda uva’, czyli z mieszanki szczepów rosnących w tamtych czasach razem i nie selekcjonowanych. Nie były to kupaże w dzisiejszym rozumieniu, lecz wina komponowane na zasadzie przypadku, z tego, co było pod ręką.

Czytaj więcej

Łódzkie Monopolis

Na terenie dawnego Polmosu Łódź, czyli obecnie kompleks Monopolis, otwarta została trwała ekspozycja Monopol Wódczany w Łodzi. Pokazuje ona 105 lat działalności łódzkiej wytwórni wódek. Zgromadzono: kieliszki, szklanki, butelki – niektóre nadal z zawartością, gadżety opatrzone zmieniającym się na przestrzeni lat logotypem Polmosu, fotografie dokumentujące produkcję i życie pracownicze. Wystawa jest bezpłatna i dostępna w godzinach od 12 do 18.

NieWinny smak miłości do alkoholi

Opole, Brzeg, Nysa i inne śląskie miasta były kiedyś ośrodkami winiarstwa. Nie powstawały tu nigdy wina wielkie, lecz tanie i pite przez lokalną ludność oraz służące potrzebom eucharystii. W połowie XVI wieku Śląsk „na środkowym Nadodrzu zieleniał winnicami”, jak czytamy w dawnych dokumentach. Książka „NieWinny smak miłości do alkoholi” powstała na podstawie rękopisu nieznanego autora, handlarza winem i tytoniem z Nysy. Oryginał pisany był po niemiecku i zawierał liczne receptury, które autorki (Małgorzata Blach-Margos i Małgorzata Irzykowska) przetłumaczyły na polski, a całość wzbogacono bogatą ikonografią, w tym reprodukcjami oryginalnych stronic rękopisu. Autor zgromadził m.in. przepisy i porady związane z winem, np. jak uratować zwietrzałe lub stęchłe wino w 24 godziny lub jak nadać winu kolor. Są tu także przepisy na kordiały, likiery, nalewki, wódki gatunkowe oraz wiele innych, nie związanych z używkami, jak np. przepis na marynowane śledzie. Na końcu autorki przedstawiły też współczesne winnice Opolszczyzny – Cassiopeia z Jastrzębia Zdroju, Terra Constantio Sotto Dorado z Mikołowa-Śmiłowic oraz Winnica Opole z Opola, bo winiarstwo pomału i tu się odradza.

Whisky dobra na wszystko

W XIX wieku niejaki Walter Bernard Duffy (1840-1911) wymyślił coś takiego jak „medyczna whiskey”. Szeroko reklamował w prasie swój wynalazek, który miał gwarantować długowieczność i chronić przed wszelkimi możliwymi chorobami. Był właścicielem destylarni w Nowym Jorku Rochester Distilling Co. i Duffy Malt Whiskey Co., gdzie powstawała marka etykietowana jako Duffy’s Pure Malt Whiskey, będąca „lekarstwem dla całej ludzkości”. Pomagać miała m.in. na: niestrawność, katar, zapalenie płuc, malarię, zapalenie oskrzeli, zapalenie krtani, błonicę, cholerę, krążenie itd. Trunek był tak naprawdę doprawionym spirytusem, miał 45,8% alkoholu, był barwiony i dosłodzony syropem, nie miał żadnego kontaktu z beczką.

Czytaj więcej

Glen Albyn

Destylarnia powstała w 1844 roku z inicjatywy James Sutherland, burmistrza Inverness. Poza Glen Albyn w Inverness, położonym nad słynnym Jeziorem Ness, działały także od 1807 roku Millburn i od 1892 roku Glen Mhor, obecnie nie ma już żadnej, wszystkie zostały zamknięte i wyburzone. Glen Albyn położona była przy wschodnim nabrzeżu Kanału Kaledońskiego, wodę czerpała bezpośrednio z Jeziora Ness. Przez krótki czas w latach 50. XIX wieku była zamieniona na młyn. W 1884 roku przejęta i rozbudowana przez spółkę Gregory and Co. W latach 1917-1919 roku w destylarni uruchomiono wytwórnię min morskich i torped. W 1920 roku przejęta przez firmę Mackinlays & Birnie Company, a w 1972 roku przez Distillers Company Limited (obecnie Diageo). Zamknięta w 1983 roku, potem wyburzona, dzisiaj jest tu market i parking. Była małą destylarnią, z jedną tylko parą alembików. Do 1980 roku miała własną słodownię. Używali torfowanego słodu, torf pochodził z bagnisk Dava Moor, leżących na wschód od Inverness.

Czytaj więcej

Pierwsza legalna whisky w Szkocji

Jak wiadomo, pierwszym, który uzyskał licencję na destylację w Szkocji był George Smith, twórca Glenlivet. Licencja pochodzi z 1824 roku, rok po tym, kiedy brytyjski parlament uchwalił Excise Act, regulujący podatki od produkcji alkoholu. Po nim o licencje zaczęli występować inni gorzelnicy. Czy jednak rzeczywiście George Smith był pierwszym legalnym producentem whisky w Szkocji? Nie. Był tylko pierwszym, który zaczął płacić podatki.

Czytaj więcej

Pierwszy druk o destylacji

Około 1450 roku Johannes Gutenberg zaczął używać ruchomej czcionki, co uważane jest za początek nowożytnej ery druku. Nie trzeba było długo czekać na pierwszą drukowaną książkę o sztuce destylacji. Ukazała się ona w 1477 (lub 1478) roku w Augsburgu, nakładem drukarza Johanna Bämlera. Została oparta na odręcznych wersjach, które krążyły w odpisach od połowy XV wieku i są znane jako „Traktat o cnotach wód wypalonych”. Autorem był wiedeński lekarz Michael Puff von Schrick (1400-1473), tytuł brzmiał „Büchlein von den ausgebrannten Wässern”, czyli „Mała księga wód wypalonych” i był tłumaczeniem tekstów łacińskich. Z księgi pochodzą m.in. ryciny pierwszych aparatów do destylacji. Schrick pisał, że pół łyżeczki aqua vitae z rana chroni przed chorobami, a większa porcja destylatu dana umierającemu, da mu siłę wygłoszenia ostatniej woli. Alkohol miał dodawać sił witalnych. Książka składa się z 83 rozdziałów, a te przedstawiają różne botaniki, jakie można wykorzystać w sztuce destylacji. Są tu zioła, kwiaty, korzenie, owoce, a nawet warzywa (m.in.: pietruszka, rzodkiewka czy szparagi) oraz różne olejki roślinne. Ostatni rozdział poświęcono paleniu wina, przedostatni zaś wykorzystaniu jałowca w połączeniu z alkoholem, ale zdaniem badaczy nie zostały one oryginalnie napisane przez von Schricka, lecz pochodzą z innych źródeł.

Czytaj więcej

Dawna gorzelnia w Liszkowie

W Liszkowie (gm. Rojewo, woj. kujawsko-pomorskie) po dawnej gorzelni rolniczej pozostał jedynie komin. Są też pozostałości dawnej rozlewni, nie wódek, a denaturatu. Miejscowi opowiadają o przekrętach, ustawionych przetargach. Faktem jest natomiast, że od 2010 roku przy dawnej gorzelni postawiono jedną z pierwszych biogazowni w Polsce. Zbudowana przez firmę Agrogaz, instalacja o mocy 2,1 MW obecnie jest własnością grupy Enea. Jak chwali się jeden z podwykonawców: „Jest to do dzisiaj biogazownia o największej nominalnej mocy w Polsce. Technologia zastosowana w biogazowni pochodzi od niemieckiej firmy Schmack Biogas AG, natomiast dostawcą agregatów prądotwórczych jest firma GE Jenbacher. Jest to pierwsza instalacja tego typu w Polsce. Projektowana przez Aufwind jako instalacja na kiszonkę kukurydzianą produkuje w chwili obecnej energię z odpadów”.

Czytaj więcej

Bolesław Kasprowicz – Wielki Obecny

W Gnieźnie przed Starym Ratuszem zaprezentowana została wystawa pt. „Wielki Obecny”, która przypomina gnieźnianom postać Bolesława Michała Kasprowicza, jednego z najważniejszych wytwórców wódek i likierów w historii polskiego przemysłu. Powstała z inicjatywy społeczności II Liceum Ogólnokształcącego im. Dąbrówki w Gnieźnie, jako uwieńczenie obchodów 100-lecia istnienia szkoły przez niego ufundowanej, natomiast termin otwarcia wystawy – grudzień 2020 roku – został wybrany przez prezydenta Miasta Gniezna Tomasza Budasza, aby podkreślić wkład i zaangażowanie rodziny Kasprowiczów w Powstanie Wielkopolskie.

Czytaj więcej

Magia okowity

9 listopada odbyła się niecodzienna degustacja, która zgromadziła liczne grono ekspertów i miłośników staropolskich alkoholi. Michał Szymański, archeolog i alchemik, opowiadał o dziejach destylacji w Polsce, a także – na oczach wszystkich – przeprowadzał destylację wina na prymitywnym glinianym alembiku opalanym ogniem, uszczelnionym ciastem i chłodzonym wilgotna szmatką (!). Równolegle degustowano okowity z gorzelni Podole Wielkie, o których opowiadał ich twórca, Michał Paszota. Do spróbowania było pięć trunków osadzonych w tradycji polskiej wsi. Okowita ziemniaczana o słodkich, waniliowych nutach. Okowita jęczmienna o zapachu ziarna i piwa, żytnia o zapachu piwa, rozgrzewająca, lekko korzenna, delikatna okowita z pszenicy, o nutach kwiatowych i również delikatna, choć bardziej aromatyczna, okowita z owsa, o zapachu piwa, siana. Organizatorem spotkania była redakcja „Aqua Vitae”.

Alkoholowe dzieje świata

18 listopada w księgarniach pojawi się najnowsza książka Andrzeja Fiedoruka „Alkoholowe dzieje świata”. Znawca historii kulinariów, smaków i woni zaprasza na fascynującą wędrówkę po świecie winnic, alembików, gorzelni i chmielowych pól. Wydawnictwo Księży Młyn z Łodzi, patronami medialnymi wydania są „Aqua Vitae” i Spirits.com.pl. Książki można szukać na stronie wydawcy: www.km.com.pl.

Fabryka Wódek Polros

Założona w 1927 roku, w Krakowie przy ul. Warszawskiej 15/17 Fabryka Wódek, Likierów i Rumu Polros należała do Bernarda Sperlinga i Symona Zimmerspitza. Zakład powstał na terenie zespołu pałacowego Przeworskich. Kompleks powstał w latach 1878-79 wg projektu Janusza Niedziałkowskiego. I pałac istnieje do dziś. Firma miała biuro sprzedaży przy ul. Lubicz 3 w Krakowie. Przejęta w 1939 roku przez Niemców, działała także podczas II wojny światowej. Zarządzający zakładem Josef Sperling trafił do krakowskiego getta i zginął, wojnę przeżyła jego żona Maria, która zmarła w Izraelu. Zakład produkował m.in.: Alasz Kminkowy (35%), Wiśniową (35%), Karpatową (35%), Koniak (38%), Boonekamp of Magbitter, Benedyktynkę, Śliwowicę Bośniacką, wódki, rumy. Po wojnie majątek przejęło państwo, zakład zlikwidowano. Obecnie działa tu m.in. klub LochNess.

Czytaj więcej

Masataka Taketsuru

Ojciec japońskiej whisky urodził się w 1894 w Takehara, niedaleko Hiroszimy, w rodzinie, która od 1733 roku miała swój browar i produkowała sake. W 1918 roku rodzina wysłała go do Szkocji, gdzie na University of Glasgow studiował chemię organiczną. W kwietniu 1919 roku rozpoczął praktykę w destylarni Longmorn w Strathspey, a w lipcu tego samego roku w James Calder & Co.’s Bo’ness Distillery w Lowlands. W styczniu 1920 roku poślubił Jessie Ritę Cowan i wspólnie zamieszkali w ówczesnej stolicy szkockiej whisky, Campbeltown, gdzie Masataka rozpoczął pracę w destylarni Hazelburn. Pod koniec 1920 roku państwo młodzi wyruszyli w podróż do Japonii, zatrzymując się w Nowym Jorku.

Czytaj więcej