Lektury, Spirits
historia, recenzje

Alkoholowe dzieje Polski – czasy rozbiorów i powstań

Alkoholowe dzieje Polski – czasy rozbiorów i powstań

Udostępnij:

„Alkoholowe dzieje Polski” Jerzego Besali to książka bardziej o obyczajach Polaków, niż o alkoholu. Pełna relacji pamiętnikarskich i kronikarskich, ale też anegdot. Drugi tom, przedstawiający Polskę pod zaborami, w znacznie większym stopniu niż pierwszy opiera się na materiale źródłowym, niż na spekulacjach autora. podobnie jednak jak pierwszy, tak i ten, pisany jest w luźnym stylu publicystycznym, w myśl zasady – najważniejsze, żeby nie zanudzić czytelnika.


Opisywany okres to zrywy powstańcze, konspiracja, emigracja. To romantyczne marzenia i pozytywistyczny pragmatyzm, co znajduje odzwierciedlenia na kartach książki. To także czas uprzemysłowienia i zniesienia pańszczyzny. Wieś się bogaci, im bliżej dwudziestego stulecia, tym mniej z szlacheckich obyczajów. Rosną w siłę ruchy abstynenckie, spożycie alkoholu, zwłaszcza wódki, spada. Ale to przecież także czas, w którym przemysł alkoholowy przeżywa burzliwe zmiany. Maszyna parowa, aparat do destylacji ciągłej, odkrycia Pasteura w dziedzinie drożdży, wszystko to wpływa na jakość produkcji alkoholu, na skalę i cenę jednostkową. Tanie i złej jakości destylaty znikają z rynku, wypierane przez wódkę w jej dzisiejszej formie.
Jerzy Besala opisuje poprzedzające wynalezienie aparatu Pistoriusza formy destylacji alkoholu na ziemiach polskich. „Pierwszy produkt stanowiła melisówka, inaczej witka, zwana też luttrem, czyli zanieczyszczona fuzlami, kwasami i niedogonem 20-40-procentowa wódka. Po kolejnym przepędzeniu otrzymywano prostkę, czyli szumówkę 54-procentową i wreszcie okowitę zbliżoną mocą do spirytusu”.
Brakuje mi w tej książce więcej informacji o samym alkoholu. Co pito? Gdzie produkowano? To czas, kiedy pojawiają się znani producenci – Potocki w Łańcucie, Kasprowicz w Gnieźnie, Winkelhausen w Toruniu i Starogradzie, Baczewski we Lwowie, Kantorowicz w Poznaniu i wielu innych. Stanowili część „Alkoholowych dziejów Polski” w większym stopniu niż szwoleżerowie pod Samosierrą, których opisuje Jerzy Besala. W XIX wieku polskie alkohole zdobywają międzynarodowe uznanie, a wiejski folwark bogatszy o gorzelnię staje się częścią gospodarczego i przemysłowego obiegu, wykraczającego poza dawne szlacheckie włości. Autor dużo pisze o bractwach trzeźwości, jeszcze więcej o pijaństwie, ale bardzo niewiele o samym alkoholu, a w tej dziedzinie Polacy nie mieli się czego wstydzić. To już nie tylko karczma, nie propinacja, lecz światowy eksport, nowoczesny przemysł, który w II Rzeczpospolitej był jednym z głównych źródeł wpływów w budżecie młodego niepodległego państwa.

Powiązane artykuły

Historia
historia

Albertus Magnus, znany w Polsce jako Albert Wielki, był jednym z najwybitniejszych uczonych średniowiecznej Europy. […]

Lektury
historia, recenzje, zdrowie

Są książki o alkoholu, które koncentrują się na historii poszczególnych trunków, inne opisują procesy fermentacji […]

Wydarzenia
single malt, whisky szkocka

Macallan ogłosił premierę A Night on Earth, The Finale – piątej i ostatniej odsłony kolekcji. […]

Alkohole dnia
armaniak

Organiczny, jednoszczepowy armagnac z zachodniej części Bas-Armagnac, produkowany w 100% z odmiany baco. Destylowany jednokrotnie […]

Wydarzenia
degustacje, rum

PuntaCana Club to marka rumów z Dominikany związana z rodzinną firmą Oliver & Oliver International, […]

Wydarzenia
prawo, rynek, zdrowie

18 listopada 2026 roku prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o podatku akcyzowym. Prezydent zaakceptował […]

Wydarzenia
bezalkoholowe, rynek, wino

Grupa Ambra opublikowała wyniki za pierwszy kwartał roku obrotowego 2026/2027, obejmujący okres od lipca do […]

Alkohole dnia
Soju

Tradycyjne koreańskie soju z jęczmienia. Produkuje je Byeongyeong Yangjojang (병영양조장), destylarnia z miejscowości Byeongyeong-myeon, w […]

Przewijanie do góry
Spirits logotyp czarny

Dostęp zablokowany

Nie spełniasz wymogów dotyczących wieku użytkowników strony.
Spirits logotyp czarny

Czy ukończyłeś/aś 18 lat?

Treści na tej stronie przeznaczone są wyłącznie dla osób dorosłych.