9 września w cyklu Mocny Poniedziałek odbyła się degustacja grappy z trzech regionów Włoch. Były to grappy młode i starzone, jednoodmianowe i kupażowane. Gwiazdą wieczoru była bardzo limitowana i długo leżakowana grappa Zanin Cavallina Bianca 25 Anni z 1982 roku.
Na początek dwie białe grappy z Ligurii, z Distillerie La Baita . To mały, lokalny producent alkoholi związany z benedyktyńskim środowiskiem Finalpii, historycznej części Finale Ligure w zachodniej Ligurii. Działalność La Baita wpisuje się w długą tradycję produkcji alkoholi klasztornych. Benedyktyni przez stulecia zajmowali się przygotowywaniem nalewek, digestifów i destylatów ziołowych, traktując je zarówno jako produkty apteczne, jak i element wiedzy zielarskiej. W Ligurii tradycja ta połączyła się z lokalnym winiarstwem i dostępnością śródziemnomorskich surowców aromatycznych. Destylarnia działa na terenie opactwa Santa Maria di Finalpia. Firma funkcjonuje jako Distilleria La Baita di Amani Romano & C. S.a.s. i od lat specjalizuje się w produkcji grappy oraz likierów inspirowanych lokalną tradycją klasztorną i śródziemnomorską.
Distilleria La Baita Grappa di Rossese (42%)
Powstaje z wytłoków winogron rossese, charakterystycznego dla Ligurii. Z gron tych powstaje słynne Rossese di Dolceacqua – pierwsza DOC w Ligurii, ustanowiona w 1972 roku. Szczep jest niemal symbolem zachodniej części regionu, przede wszystkim prowincji Imperia, dolin Nervia i Crosia oraz okolic Dolceacqua.
Rossese jest czerwoną odmianą winorośli, dającą wina, które bardziej stawiają na finezję, aromat i świeżość niż na ciężar i wysoką ekstrakcję. Grona są średnie lub średnio małe, a jagody mają cienką, ciemną, fioletowoczarną skórkę. Jego aromaty to przede wszystkim owoce wiśni, róże, ale także pieprz i przyprawy korzenne.
Ta biała grappa dobrze oddaje charakter szczepu, zwłaszcza jego nuty kwiatowe i korzenne, może nie tyle róże, co goździki, fiołki, jest też bardzo wyraźna wiśnia, słodka czereśnia w aromacie. Smak soczysty, słodko-cierpki, pełen owoców, ale też nut korzennych, pojawia się cynamon, lekka pieprzność i też delikatna słoność. Finisz długi i bardzo przyjemnie owocowy, soczysty, przypomina bardziej kirschbrand niż grappę.
4.5/5
28/28/28,5/8,5=93
Distilleria La Baita Grappa di Pigato (42%)
Pigato to jeden z najbardziej charakterystycznych białych szczepów zachodniej Ligurii, szczególnie związany z okolicami Albengi, Imperii i doliny Arroscia. Jest blisko spokrewniony z vermentino, ale daje wina wyraźniej aromatyczne, bardziej strukturalne i zdecydowanie bardziej słone. Charakterystyczną cechą gron są rdzawo-brązowe plamki pojawiające się na dojrzałych jagodach – stąd nazwa odmiany.
Wina z Pigato są zwykle wytrawne, świeże, o dobrej strukturze. Typowe są aromaty brzoskwini, szałwia, białe kwiaty – zwłaszcza jaśmin.
Kwiaty są wyraźną cechą tej grappy – polne, ale aromatyczne – rumianek, dużo słodkiej lipy, napar lipowy, korzenna nuta werbeny, w tle herbata z kopru. W ustach słodycz i cierpkość, nuty rozgrzewające korzenne i słone, do tego nagietek, nasturcja i wyczuwalna już w aromacie werbena. Finisz długi, mineralny, słonawy, ale są też kwaskowe owoce – jabłka, morele, a także pieprz i ziele angielskie. Bardzo ciekawa i smaczna grappa.
4.5/5
28/28,5/28,5/9=94
Dwie kolejne grappy pochodziły z Distilleria Gualco. Położona w miejscowości Silvano d’Orba, należy do grona najstarszych rodzinnych destylarni regionu – mają licencję nr 2 dla destylacji w Piemoncie. Jej historia rozpoczęła się w 1870 roku, kiedy kotlarz Paolo Gualco założył niewelki zakład, wykorzystując swoją wiedzę o budowie aparatów destylacyjnych. Rodzinna tradycja przetrwała ponad 150 lat i dziś przedsiębiorstwem kieruje już szóste pokolenie potomków założyciela. Sercem produkcji jest tradycyjny aparat destylacyjny typu bain-marie, charakterystyczny dla Piemontu. To kotłowo-kolumnowe urządzenie, skonstruowane przez lokalnego producenta, umożliwiające wyjątkowo delikatna destylacje. Każdy wsad obejmuje około 250 kg świeżych wytłoczyn winogron, a cały proces trwa oko 70 minut. Z jednej destylacji uzyskuje się zaledwie od 10 do 15 l alkoholu o mocy 55-65%. Po destylacji alkohol jest rozcieńczany do ok. 60% i trafia do stalowych zbiorników lub beczek, gdzie dojrzewa przez minimum sześć miesięcy. Do dojrzewania wykorzystuje przede wszystkim beczki z francuskiego dębu o pojemności 225 l, większe beczki dębowe o pojemności 500 l i 1000 l oraz beczki z drewna akacji, które nadają alkoholem delikatniejsze nuty kwiatowe i miodowe.
Gualco Grappa del Piemonte di Moscato (42%)
Grappa z wytłoków Moscato z Monferrato, Gualco wykorzystuje do jej produkcji świeże wytłoki, destylując je w tradycyjnym piemonckim alembiku bain-marie, czyli w systemie destylacji pośrednio ogrzewanej parą/wodą. Destylarnia podkreśla, że właśnie ten sposób pracy pozwala ograniczyć przegrzewanie wytłoków i zachować ich naturalny profil aromatyczny. Po destylacji młoda grappa trafia na co najmniej sześć miesięcy do zbiorników ze stali nierdzewnej.
Moscato jest jednym z najważniejszych szczepów Piemontu, a jego szczególną cechą jest bardzo intensywna aromatyczność, która pozostaje rozpoznawalna także po destylacji. Typowe aromaty szczepu to: róże, liczi, białe kwiaty owoców.
W kieliszku bardzo aromatyczna, słodkawo-kwiatowa. Początek jest miękki i niemal konfiturowy: figi, daktyle, dojrzałe jabłko i liczi, dalej pojawiają się płatki róży, białe kwiaty i delikatna nuta miodowa. W smaku wejście jest łagodne, świeże i soczyste. Najpierw melon i dojrzały ananas, potem morela, figa i egzotyczne owoce. Finisz średnio długi, miękki i wyraźnie owocowo-kwiatowy. Zostają figi, dojrzały ananas, mango i papaja, a w tle lekka konfitura różana oraz świeży, lekko muskatowy akcent.
4.5/5
28/28/27,5/8,5=92
Gualco Grappa del Piemonte Riserva 10 anni di Dolcetto Rosina 2014 (56%)
Dziesięcioletnia grappa z wytłoków Dolcetto d’Ovada, dojrzewająca w beczkach z akacji o pojemności 225 l. Gualco wykorzystuje akację przede wszystkim do długiego starzenia, pozwalając jej wprowadzić do destylatu korzenność, miękkość i słodkawe nuty, bez tak dominującego wpływu drewna, jaki często daje dąb. To edycja zabutelkowana z mocą beczki – 56% – w limitowanej serii 265 butelek.
W aromacie jest niezwykle intensywna i wielowarstwowa: początkowo pojawiają się suszone śliwki i morele, a także dużo fig, orzechów włoskich i korzennych przypraw. Z czasem dochodzą nuty ziół, suszonych kwiatów, słodkich migdałów i delikatnie prażonych owoców. W ustach potężna, gęsta i bardzo skoncentrowana. Alkohol daje jej zdecydowaną strukturę, ale pod nią kryje się sporo słodyczy: słodkie migdały, dojrzałe śliwki, morele i figi. Pojawia się też wyraźna warstwa ziołowa oraz coraz mocniejsza korzenność – pieprz, imbir, cynamon i przyprawy kojarzące się z piernikiem. Finisz jest bardzo długi, rozgrzewający i zdecydowanie korzenny. Najpierw powracają pieprz i imbir, potem piernik i suszone owoce, a w tle pojawiają się miód, kajmak, orzechy włoskie i delikatna ziołowość.
5/5
28,5/28,5/29/9=95
I na koniec najstarsza grappa z destylarni założonej w połowie XIX wieku przez Bortolo Zanina w Zugliano, którą dziś kierują jego prawnuki. Widniejący w godle firmy 1895 rok odnosi się do pierwszego butelkowania grappy Zanin, destylarnia jednak istniała już wcześniej, a Bortolo sprzedawał grappę gościom swojej tawerny. Zaprzęg z beczkami grappy ciągnął biały koń, stąd też nazwa trunku – Cavallina Bianca. Do dziś to najważniejszy produkt firmy Zanin – grappa Cavallina, o niepowtarzalnym słodkim smaku, aromacie malin, porzeczek i wiśni. Jest to blend, w którym duży udział mają winogrona glera, bardzo popularne w rejonie Veneto, gdzie leży miasto Zugliano, robi się z nich wino prosecco. Grappy, likiery oraz brandy sprzedawane są pod markami: Zanin, Monte Sobotino, Le Opere, Maso Alto i Via Roma. Grappy destylowane są z kilkunastu odmian wytłoków, niektóre z nich leżakują przed rozlaniem do butelek nawet po 30 lat, poza tym produkowane jest także acquavite d’uva (wypalana z całych winogron) i klasyczna brandy San Faustino czy Monte Sobotino. Do rodziny Zanin należą obecnie dwa zakłady produkcyjne, wyposażone w alembiki zbudowane według własnego projektu oraz kolumny do destylacji ciągłej. Mają własne piwnice leżakowania grappy i brandy oraz kilka linii do butelkowania.
Zanin Cavallina Bianca 25 Anni 1982 (41,5%)
Szczególnie rzadka edycja – w 2017 roku zabutelkowano zaledwie 125 numerowanych i certyfikowanych butelek. Butelki oferowano w dębowych, wyściełanych suknem skrzynkach. Zanin nie podaje publicznie dokładnego składu odmianowego tej historycznej partii. Cavallina Bianca jest jednak blendem różnych winogron; według informacji z destylarni dużą część surowca stanowi glera, charakterystyczna dla Veneto.
To grappa o profilu wyraźnie dojrzałym, w którym owocowość i słodycz spotykają się z nutami orzechowymi, kakaowymi i tytoniowymi. W aromacie: słonecznik, orzech włoski, wiśnia, jabłka, rumianek i kakao. Jest tu charakterystyczna dla bardzo długo dojrzewających destylatów miękkość i głębia, ale bez utraty owocowego rdzenia. W smaku pojawia się cudowna, niemal deserowa słodycz, gorzka czekolada, orzech włoski i laskowy, wiśnia oraz nugat. Finisz przechodzi w bardziej wytrawny, lekko cierpki i bakaliowy ton: rodzynki, kawa, daktyle i tabaka. Jest bardzo długi, rozgrzewający i niezwykle przyjemny. Cudowna grappa do deserów.
5/5
28,5/28,5/29,5/9,5=96
