Khan Krum

bułgarska winnica i destylarnia, powstała w 1939 roku jako kooperatywa rolnicza. Po wojnie zamknięta, otwarta ponownie w 1976 roku jako przedsiębiorstwo państwowe, celem produkcji wysokiej klasy win. Uruchomiono wówczas m.in. leżakownię oraz linię do butelkowania. W latach socjalizmu powstawały tu wyłącznie najlepsze bułgarskie wina. Obecnie właścicielem Khan Krum jest firma Vinex Preslav, producent m.in. brandy Pliska. W 2005 roku zmodernizowali zakład, rozbudowano fermentownię. Przetwarzane są tu obecnie winogrona głównie z własnych winnic, białe szczepy: chardonnay, aligote, muscat otonel, traminer, rkatziteli, rhein riesling czy dimyat. Winogrona na czerwone wina skupowane są z winnic z południa Bułgarii. Powstaje tu też szeroki wybór wysokiej klasy rakij. Khan Krum 1939 z winogron riesling i chardonnay, to rakija, która dziesięć lat spędziła w beczce z bułgarskiego dębu. Aromat jest bardzo delikatny, elegancki, winogronowy, rodzynki, ale też dębina. W ustach rześka, lekko wytrawna, nie tak słodka jak typowe bułgarskie rakije. Khan Krum Rakija Muskatova powstaje z winogron muscat otonel, 18 miesięcy w małych dębowych beczkach, delikatny, kwiatowy aromat, z nutą bergamotki, w ustach też bardzo delikatna. Khan Krum 13YO powstaje z winogron dimyat i rhein riesling, spędza 13 lat w małych dębowych beczkach, aromat jest bardzo delikatny, w ustach winogrona, rodzynki, nuty mineralne. Khan Krum Rakija Grozdova to mieszanka winogron dimyat i rkatziteli, 3 lata w małych dębowych beczkach, jest rześka, bardzo winogronowa, z nutą kwiatową w aromacie.

Czytaj więcej

Gyulova rakia

(гюлова) popularna w Bułgarii, zwłaszcza w pasie wybrzeża Morza Czarnego, rakija różana. Jej tańsze wersje to po prostu destylat z winogron z dodatkiem olejku różanego lub płatków róży. Droższe destylowane są z owoców dzikiej róży, zwykle także z niewielkim dodatkiem płatków by aromat był bardziej intensywny. Moc – 40% lub więcej. Aromat jest bardzo kwiatowy, smak jednak – w przypadku tych destylowanych z owoców róży – nieco cierpki, wytrawny.

Black Sea Gold

(Черноморско злато) drugi największy producent brandy w Bułgarii, zakład ulokowany jest kilka kilometrów od plaży na przedmieściach miasta Pomorie. To gigantyczny kompleks, gdzie produkowane są na masową skalę wina, a także bardziej ekskluzywne brandy i – na lokalny rynek – rakija. Pierwsza winiarnia działała w tym miejscu już w 1924 roku. W latach 30. XX wieku zaczęto eksperymentować z brandy, jednak obecny zakład rozpoczął produkcję brandy w 1958 roku. Wciąż mają do kupaży alkohole z lat 60. Ich najstarsza Black Sea Gold XO to trunek w wieku 33 lat, jednak do zestawiania kupaży używają też trunków z beczek, które mają ponad czterdzieści lat. Mają ok. 600 ha własnych winnic ulokowanych w Razboyna, Asparukhovo i Troianovo. Są największym w Bułgarii producentem win. Opracowali własna technologię fermentacji w obniżonych temperaturach, by uzyskać bogatszy profil aromatyczny. Czerwone wina to cabernet i merlot, białe to m.in.: chardonnay, sauvignon blanc, muscat, traminer czy colombard. Ich czołowe linie rakiji to: Burgas 63 oraz Burgaska Rakija i Pomorijska Rakija, a także destylowana w szarentejskim aparacie rakija Alembik. Są to zarówno blendy jak i rakije jednoszczepowe (muscat, traminer). Brandy Black Sea Gold, która łączy typowe dla regionu nuty słodkie, z bardziej tanicznymi, uzyskanymi z bułgarskiego dębu, to linia Black Sea Gold, a w niej trunki w wieku: 5-, 7-, 17- i 33-lata, a także wersje smakowe – kawowa i czekoladowa.

Czytaj więcej

Wizyta w Vinex Preslav

Największy i najstarszy producent brandy w Bułgarii. Żadna inna firma w tym kraju nie ma w swoich piwnicach równie starych destylatów – u nich najstarsze mają blisko sześćdziesiąt lat, a w ofercie jest kupaż brandy XO pięćdziesięcioletniej. Firma mieści się w mieście Preslav, w dolinie Starej Połoniny, gdzie była najstarsza stolica dawnej Bułgarii. W swoim porftfolio mają zarówno brandy Great Preslav, jak i brandy Pliska, dla uczczenia drugiej dawnej stolicy Bułgarii. Produkują też niezwykle popularną brandy Slantschew Brjag, wysokiej klasy wina oraz szeroką gamę rakij, w tym takie, które leżakowały po siedemnaście lat, co jest prawdziwą rzadkością.

Czytaj więcej

Wizyta w destylarni Stoynov

Pan Kiryl Stoynov postawił destylarnię na przedmieściach miasta Preslav w 2002 roku. Ma dwa miedziane kotły o pojemności po 300 l każdy, do dwukrotnej destylacji. Opalane są drewnem. Kiedy go odwiedziłem, akurat destylował pomarańcze. Popróbowaliśmy nowego destylatu, a także rakiji grozdovej oraz grozdovej z beczek. Jego trunki cieszą się w okolicy dobrą renomą. Aparat jest bułgarski, pan Kiryl eksperymentuje z różnymi beczkami, grozdova była z beczek z drewna morwy. Destyluje na własne potrzeby, także inne owoce niż winogrona – śliwki, morele, pomarańcze, figi, ale też świadczy usługi dla innych osób, można tu przynieść owoce i on je przedestyluje. To typowa bułgarska destylarnia jakich pełno, bo każdy chce mieć swoją rakiję, a prawo w Bułgarii jest bardzo liberalne dla domowych gorzelników. W 2016 roku rząd próbował zaostrzyć przepisy i ludzie wyszli na ulice, więc wycofano się z tego pomysłu. Domowa rakija to tradycja, historia, element narodowej tożsamości, który był bardzo istotny w czasach tureckiej dominacji nad tym regionem. Prawosławni Bułgarzy mieli swoją rakiję – delikatną, słodką, pachnącą kwiatowo, zupełnie inną niż serbska czy chorwacka.

Czytaj więcej

Wizyta w Chateau Medovo

To niezwykłe miejsce w Bułgarii, w miasteczku Medovo, niedaleko Burgas, 20 km od morza. Odtworzono tu starą ulicę z otomańskich czasów, w której ulokowano sklepiki i warsztaty. Jest tu garncarz, jest wyrób słodyczy, jubiler, tkacz i inni rzemieślnicy. Postawiono też małą cerkiew, udzielane są tu śluby. Można tu zanocować, jest tu świetna restauracja, a przede wszystkim są wina, brandy, rakije, czego dusza zapragnie bo oferta Vinex Preslav, które jest właścicielem całego terenu, to kilkadziesiąt pozycji. Świetny riesling, chardonnay (także z francuskiego dębu) czy shiraz, niezwykle delikatne różowe wino ze szczepu pinot noir. Szeroka gama brandy – marki Pliska i Great Preslav, ta druga nawet w wersji 50YO lub rocznikowe (m.in. 1966). Ogromny wybór rakij, od jednoszczepowych z muszkatu, po niezwykłe kupaże i długo leżakowane (nawet 13 lat). Uraczono mnie tym wszystkim, była prawdziwa uczta z bułgarskimi daniami, oczywiście szopska, potem owoce morza i szproty, następnie mięsiwa a na koniec sery. Bułgarska gościnność w niczym nie ustępuje gościnności gruzińskiej, a i wina są również dobre.

Czytaj więcej

Degustacja destylatów DiBonis

DiBonis to serbska winnica i producent owocowych destylatów. Firmę założył Laslo Boni i początkowo winnice ulokowane był w regionie Baranya, w dzisiejszej Chorwacji. Po wojnie i rozpadzie Jugosławii firma przeniosła się do Suboticy, mieście granicznym Serbii z Węgrami. Pan Laslo Boni jest już czwartym pokoleniem w rodzinie producentów win. Uprawiane szczepy to: Shiraz, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Merlot, Chardonnay, Sauvignon Blanc, Mucat Ottonel i inne. Jako pierwsi w Serbii zaczęli robić wina ze szczepu Shiraz. Własne uprawy winogron i sady owocowe ulokowane są w pobliżu Suboticy, w Radanovac. Destylacja odbywa się w niewielkich nowych miedzianych aparatach zakupionych w niemieckiej firmie Kothe, a większość alkoholi poddawanych jest następnie starzeniu w dębowych beczkach. Produkcję rakiji rozpoczęto w 2008 roku. Obecnie oferta obejmuje już ponad 21 różnych mocnych alkoholi, w tym destylaty ze: śliwek, pigwy, moreli, gruszek, jabłek, jeżyn, malin, truskawek, wiśni, czereśni, czarnego bzu, destylaty z wytłoków winogron i z całych winogron (muszkat oraz mieszanki), w tym zarówno młode jak i starzone w dębie. Wytwarzają też trzy likiery: jabłkowy Almados, ziołowy Bonicum i orzechowy Orahovača. Firma jest dostępna dla zwiedzających, organizuje degustacje, przygotowana jest też do goszczenia gości na noc.

Czytaj więcej

Degustacja rakiji Šurlan

Bracia Darko i Dejan Šurlan, wspierani przez ojca, pana Nenada, prowadzą destylarnię w miasteczku Novi Kozarci na północy Wojwodiny, blisko granicy z Rumunią i Węgrami. Do rodziny należy 5 ha sadów, co daje owoce na ok. 70% produkcji. Robią rakije z własnych moreli, pigwy i gruszki Williamsa, skupują natomiast śliwki i winogrona. Firma działa od 2009 roku, choć rodzinne tradycje produkcji rakiji są znacznie dłuższe. Obecnie destylarnia mieści się w dużym starym budynku z lat 60. na przedmieściach Novi Kozarci, który kupili w 2011 roku. Zainstalowano tu dwa miedziane alembiki po 300 l, w plastikowych zbiornikach odbywa się fermentacja.

Czytaj więcej

Degustacja alkoholi Benišek & Veselinović

Mario Benišek jest znany w Sremskim Karlovci jako pierwszy, który po II wojnie światowej zaczął ponownie butelkować markowy Bermet. O nim i o jego wspólniku, a także o ich destylarni ukrytej w starej szopie na wzgórzach nad miastem już obszerniej pisałem wraz ze zdjęciami, to dwaj niezwykle sympatyczni amatorzy wina, rakiji i dobrej zabawy. Teraz czas na wrażenia z degustacji kilku trunków z ich piwniczki.

Czytaj więcej

Degustacja owocowych destylatów Perper

O firmie Perper wiem niewiele. Jest to rodzinna destylarnia z Palića, ładnej miejscowości wypoczynkowej w pobliżu granicy z Węgrami, 8 km od Suboticy. Właśnie w barach w Suboticy miałem okazje degustować wyroby tej firmy – w barze Rimini i w barze Lavov. Łącznie spróbowałem pięciu owocowych destylatów Perper. Wszystkie butelkowane są z mocą 45%.

Czytaj więcej

Rossi

ceniony producent win i rakij z Wyspy Istrii (Chorwacja), z miejscowości Vižinada. Rodzina Rossi prowadzi winnice od 1885 roku. Oferują wina ze szczepów małmazja (malvasia), muskat i terrano (teran), ale też rakije – Biska z wytłoków winogron z dodatkiem pędów jemioły, lokalny specjał (41,5%), Malvazija Istarska z wytłoków (48%), słodka Muskat žuti z winogron muszkatowych (43,5%), Medenica z wytłoków z dodatkiem miodu (42,1%), Travarica Erba Luigia z wytłoków z dodatkiem ziół (42,6%) oraz likier Teranino na bazie rakiji z wytłoków winogron terrano, z dodatkiem owoców lasu (22,9%).

Biblia serbskich rakij

Książka Radomira Vlastelica „Rakije Srbije”, wydana w 2012, niestety dostępna jest tylko po serbsku. Nie znam tego języka, ale szczęśliwie mam przyjaciół, którzy w pokaźnych fragmentach mi ją przetłumaczyli. Nieocenione źródło wiedzy o serbskich mocnych trunkach destylowanych z owoców, o ich producentach, sposobach destylacji i starzenia. Masa ilustracji, każde przedsiębiorstwo produkujące w Serbii rakiję zostało opisane, wraz z adresem, więc można to traktować jako przewodnik po Serbii, jeśli chce się podążać szlakiem rakiji. To także niezwykły przegląd odmian serbskich śliwek, pigw czy gruszek, zwłaszcza bogactwo śliwek, a co za tym idzie aromatów śliwowicy, wzbudzać może zachwyt.