Habushu to tradycyjny alkohol pochodzący z Okinawy i archipelagu Wysp Ryūkyū. Jest to likier produkowany na bazie awamori, w którym maceruje się ciało jadowitego węża habu oraz różne dodatki – najczęściej miód i zioła. Typowe receptury to 13 ziół. Skład tej mieszanki może się nieco różnić między producentami, jednak najczęściej wymieniane są następujące rośliny:
- Żeń-szeń właściwy (Panax ginseng) – uznawany za roślinę wzmacniającą organizm i zwiększającą energię.
- Dzięgiel chiński (Angelica sinensis) – popularne zioło w medycynie chińskiej, stosowane dla poprawy krążenia.
- Lukrecja gładka (Glycyrrhiza glabra) – nadaje słodkawy smak i działa łagodząco.
- Cynamonowiec (Cinnamomum cassia lub Cinnamomum verum) – nadaje napojowi aromat korzenny.
- Imbir lekarski (Zingiber officinale) – dodaje ostrego, rozgrzewającego charakteru.
- Goździkowiec korzenny (Syzygium aromaticum) – wzbogaca aromat i działa antybakteryjnie.
- Anyż gwiazdkowaty (Illicium verum) – zapewnia słodkawy, lekko anyżowy aromat.
- Skórka pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium) – wprowadza nuty cytrusowe.
- Poria kokosowa (Wolfiporia extensa) – grzyb wykorzystywany w tradycyjnej medycynie chińskiej.
- Rehmannia kleista (Rehmannia glutinosa) – składnik często używany w chińskich tonikach.
- Korzeń piwonii (Paeonia lactiflora) – stosowany w mieszankach ziołowych w Azji Wschodniej.
- Atractylodes (Atractylodes macrocephala) – roślina wspomagająca trawienie według medycyny tradycyjnej.
- Schisandra chińska (Schisandra chinensis) – znana z intensywnego, lekko kwaśnego smaku.
Zioła te są macerowane w awamori wraz z wężem habu przez wiele miesięcy lub nawet lat. W zakładzie Yaesen na Wyspie Ishigaki widziałem nawet ponad pięćdziesięcioletnie maceraty z wężami habu. W trakcie dojrzewania alkohol ekstrahuje olejki eteryczne i związki aromatyczne, które nadają habushu jego charakterystyczny smak i zapach.
Habushu ma smak podobny do likieru ziołowego – lekko słodki, korzenny i dość mocny, zwykle z mocą 30-45%. W Okinawie najczęściej pije się go w małych kieliszkach z dodatkiem cytryny lub soli, czasami podaje się jako digestif po posiłku. Habushu jest jedną z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych regionalnych specjalności Okinawy.
Tradycja wytwarzania tego alkoholu jest bardzo stara i wywodzi się z okresu istnienia Królestwa Ryūkyū. Uważa się, że zwyczaj macerowania węży w alkoholu pojawił się na Okinawie pod wpływem tradycyjnej medycyny chińskiej, gdzie podobne napoje funkcjonowały od wielu stuleci. Początkowo habushu był traktowany przede wszystkim jako napój o właściwościach leczniczych, a nie zwykły alkohol. Wierzono, że poprawia krążenie, wzmacnia organizm oraz zwiększa siły witalne. Dopiero w XX wieku, wraz ze wzrostem liczby odwiedzających archipelag turystów, habushu zaczęto wyrabiać na większą skalę. Szacuje się, że rocznie do słojów z awamori trafia kilkanaście tysięcy węży habu.
Kluczowym składnikiem habushu jest wąż Protobothrops flavoviridis, nazywany potocznie habu. Jest to jadowity gatunek żmijowaty występujący naturalnie na wyspach archipelagu Ryūkyū. Ma długość zwykle od 1 do 2 metrów i bardzo silny jad hemotoksyczny. To szybki, agresywny wąż, ukąszenia habu były kiedyś poważnym problemem na Okinawie, obecnie notuje się kilkaset ukąszeń rocznie. Alkohol neutralizuje jad węża, który traci swoje właściwości toksyczne.
Węże habu są zazwyczaj chwytane przez wyspecjalizowanych łowców. Na Okinawie funkcjonują nawet specjalne programy ich odławiania, ponieważ gatunek ten bywa zagrożeniem dla mieszkańców. Złapane węże są sprzedawane producentom alkoholu lub instytucjom badawczym. W przeszłości część gmin wypłacała nagrody za schwytanie węża, co dodatkowo zwiększało ich dostępność.
W kulturze lokalnej wąż ten symbolizował siłę i wytrzymałość. Z tego powodu pojawiło się przekonanie, że właściwości węża mogą przechodzić na osobę pijącą alkohol, w którym był macerowany.
Są dwie główne metody przygotowania węża. Metoda pierwsza – żywy wąż jest zanurzany bezpośrednio w alkoholu, gdzie ginie. Metoda druga obecnie częściej stosowana i dająca większą stabilność i długowieczność trunku – wąż jest schładzany na lodzie, aby stracił przytomność, następnie usuwa się wnętrzności i zaszywa ciało, które potem jest konserwowane w alkoholu etylowym. Druga metoda zmniejsza intensywny zapach trunku, który bywa, że ma nieprzyjemny „trupi” zapach, zwłaszcza gdy próbujemy habushu sprzedawane na targu czy w małej restauracji.
Obecnie produkcja habushu odbywa się zarówno w małych rodzinnych firmach, jak i w większych destylarniach. Własną markę ma największy dystrybutor alkoholi na archipelagu – firma Nanto. Nie wszystkie wersje zawierają węża w butelce, niektórzy producenci stosują tylko ekstrakt z węża, dzięki czemu napój wygląda jak zwykły likier.
Cena habushu zależy głównie od wieku alkoholu oraz wielkości węża. O ile normalna cena to ok. 80-100 USD, to duże kolekcjonerskie egzemplarze mogą kosztować nawet 1000 USD.
