Lao khao to jeden z najstarszych alkoholi Azji Południowo-Wschodniej, wywodzi się z terenów Królestwa Siam, czyli dzisiejszej Tajlandii i wciąż jest tam niezwykle popularny. Znany prawdopodobnie od XV wieku, czyli od początków sztuki destylacji w tym regionie.
Jego historia wiąże się z powszechną uprawą ryżu. Destylaty ryżowe pojawiły się w regionie pod wpływem kontaktów z Chinami i Indiami, gdzie techniki fermentacji i destylacji były rozwijane już wcześniej. W Tajlandii lao khao przez długi czas był napojem produkowanym lokalnie, często nieformalnie, aż do XX wieku, kiedy państwo zaczęło regulować i opodatkowywać produkcję alkoholu. Dziś funkcjonuje równolegle jako produkt przemysłowy i jako element tradycji wiejskiej.
Przez lata podstawowym surowcem do produkcji lao khao był ryż kleisty. Współcześnie powszechnie wykorzystywane są melasa i cukier trzcinowy, co niestety upodabnia masowe marki do rumu. Z melasy robiona jest najbardziej znana marka Ruang Khao, sprzedawana w liczbie ok. 300 mln l rocznie. Producentem jest ThaiBev największy w Tajlandii producent alkoholi. Oferowana w czterech wersjach: żółta (28%), zielona (30%), srebrna (wcześniej różowa) (35%) i błękitna (40%).
Proces produkcji tradycyjnego lao khao zaczyna się od ugotowania ryżu, schłodzenia i zaszczepienia go starterem fermentacyjnym. Starter to tradycyjne „kulki fermentacyjne” (look pang) zawierają mieszankę drożdży i pleśni rozkładających skrobię (np. Rhizopus, Mucor). Pleśnie rozkładają skrobię ryżu na cukry, a drożdże fermentują cukry do alkoholu. Fermentacja trwa zwykle od kilku dni do kilkunastu dni. Powstały ferment jest destylowany: tradycyjnie w prostych alembikach lub aparatach glinianych, czasem metalowych. Destylacja jest zwykle jednokrotna, a otrzymany alkohol ma zazwyczaj 30–40% alkoholu. W przypadku produkcji przemysłowej stosuje się tanią melasę, destylację kolumnową i bardzo jednolity produkt. Tanie Ruang Khao ma aromat i smak tropikalnych owoców, produkty tradycyjne zawierają dużo nut umami, ryżu i fermentacji.
Większość lao khao jest nieleżakowana, przechowywana w zbiornikach stalowych lub szklanych. W wielu regionach lao khao jest wzbogacane o dodatki ziół i przypraw korzennych medycznych. W tej formie stanowiło element ludowej medycyny. Do maceracji wykorzystuje się m.in. korzenie, korę drzew, papryczki chili, trawę cytrynową czy lokalne rośliny o właściwościach rozgrzewających i wzmacniających. Tak przygotowane nalewy stosowano jako środek na poprawę krążenia, bóle mięśni oraz ogólne osłabienie organizmu. Często przypisywano im także działanie ochronne i oczyszczające, łącząc funkcję leczniczą z wierzeniami dotyczącymi równowagi ciała i ducha.
Nazwa lao khao to po tajsku biały alkohol.
