Stara gorzelnia w Klonownicy

We wsi Klonownica Plac, w gminie Janów Podlaski, zachowały się w niezłym stanie zabudowania gorzelni rolniczej, obok stoi dwór, bardzo zaniedbany ogród. Wieś powstała w 1576 roku, jako część pobliskiego większego majątku Cieleśnica. Postawiono tu karczmę i kościół, dwór zaś wybudował dopiero w XIX wieku Andrzej Serwiński, który odkupił włości od Radziwiłłów. Klasycystyczny dwór, podobny do tego w Cieleśnicy, powstał wg projektu samego Serwińskiego. Od 1861 roku majątki Cieleśnica i Klonownica stały się własnością Rosenwerthów. Zarządzająca Klonownicą Maria Rosenwerth w 1880 roku postawiła tu murowaną gorzelnię, obok powstała kuźnia, kawałek dalej cegielnia, postawiono czworaki. Organizm ten dobrze funkcjonował przez wszystkie lata II Rzeczpospolitej. Po wybuchu wojny dwór zajęli Niemcy. Po wojnie znacjonalizowany, przejęty przez Gminną Spółdzielnię Rokitno, a gorzelnia przez PGR Roskosz. W latach 90. powstała spółka pracownicza z PGR Roskosz, którą na początku XXI wieku przejęło Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe Jaroć i Sikora. Nie powiodło im się. Gorzelnia zaprzestała jednak pracę wcześniej, w latach 90. jej wyposażenie trafiło na złom. Teraz jest własnością rodziny Sabastianiuków z Mokran Nowych, którzy kupili gorzelnię i ok 40 ha pola.

Czytaj więcej

Ruina rektyfikacji spirytusu w Międzyrzeczu Podlaskim

Jeszcze dekadę temu działał tu wielki zakład – gorzelnia, rektyfikacja, rozlewnia win. Przemysłową część dawnego folwarku XXX w Międzyrzeczu Podlaskim eksploatowały dwie firmy – Surwin z rozlewnią win i siostrzany Alkowin z produkcją spirytusu. Obydwie spółki wciąż zresztą mają adres przy ul. Lubelskiej 67 A, tyle, że upadłe Podlaskie Zakłady Spirytusowe Alkowin Sp z o.o. są w likwidacji. Po wielkim zakładzie produkcyjnym pozostały ruiny.

Czytaj więcej

Gorzelnia w Witulinie

W Witulinie działa jedna z trzech gorzelni należących do firmy Surwin. Zbudowana w 1906 roku, z 1916 roku pochodzą magazyn spirytusu i spichlerz. Wcześniej w tym miejscu działała drewniana gorzelnia, obok stał modrzewiowy dwór z 1720 roku, spalony podczas II wojny światowej. Od pięciu lat w starym zakładzie w Witulinie przerabiane są na spirytus odpady spożywcze. To smutny obraz upadku polskiego gorzelnictwa, bo przez ponad sto lat gorzelnia przerabiała ziemniaki na wódki. Obecna produkcja trafia do Suchowoli, gdzie Surwin produkuje odwodniony spirytus. Odbiera to na biopaliwa Orlen.

Czytaj więcej

Konstantynów wciąż na posterunku

Zbudowana ok. 1920 roku gorzelnia w Konstantynowie pracuje pełną parą. Jest to jednak ostatnia gorzelnia w regionie, która wciąż produkuje etanol do produkcji wódek. Pobliska gorzelnia w Witulinie przerabia odpady na bioetanol, te w Klonownicy, Rozkoszy, Hruszniewie, Chotyczach i Międzyrzecu Podlaskim są w ruinie, w zamkniętej od lat gorzelni w Cieleśnicy nowi właściciele chcą uruchomić wytwórnię win i nalewek. A w Konstantynowie niezmiennie przerabia się zboże na wysokiej klasy spirytus rolniczy.

Czytaj więcej

Adolf Dygasiński: Gorzałka

500 stron trącącej już myszką prozy, powieść powstała w 1893 roku. Dygasiński przedstawił ciekawy opis funkcjonowania przemysłu spirytusowego w Polsce pod koniec XIX wieku. Czas modernizacji gorzelnictwa. Nie tylko wprowadzenie destylacji ciągłej w oparciu o aparat Pistoriusa, ale też szerokie zastosowanie odkryć chemii i biologii, zmiany w sposobach fermentacji, świadome wykorzystanie drożdży, doświadczenia z wykorzystaniem surowców do destylacji pod kątem zawartości cukrów czy skrobi. Gorzelnie działają przy folwarkach i mnożą się, pączkują, ale to już nie tylko wiejska manufaktura, produkująca spirytus na okowitę i wywar jako paszę dla zwierząt. Już pojawiają się chłodnie, nawet laboratoria w gorzelni. Okowita jest coraz lepsza i przynosi coraz większe zyski. Powstaje ziemiańskie konsorcjum, Towarzystwo Spirytusowe, które nadzoruje obrót okowitą, w szczególności do wyszynków. Bo karczma wciąż jest tym miejscem, gdzie jest największa sprzedaż, butelki z okowitą to wciąż rzadkość, raczej sprzedaje się ją w beczkach doi szynków. W Warszawie bary oferują szeroki wybór trunków, w modzie jest piwo kuflowe, na prowincji chłopi piją jednak niemal wyłącznie okowitę. Właściciele folwarków dostarczają alkohol do szynków. Polscy karczmarze konkurują z żydowskimi i jest tu tradycyjnie dużo niechęci. Poza tym w kościołach rozwija się ruch wstrzemięźliwości, księża nawołują do abstynencji, ale bez większego sukcesu. Naród okowitę kupuje, folwarki się rozwijają. „Suma zadowolenia, jaką ludzkość czerpie z używania alkoholu, stanowi wyłącznie o jego rozpowszechnieniu”, konkluduje postępowy ziemianin, August Strumski, którego ojciec i dziadek również prowadzili gorzelnię. „Krajowy gorzelnik ma przed sobą jeszcze rozległe pole działania, apostołowie wstrzemięźliwości niepotrzebnie robią tak wiele hałasu. Faktem jest, że narody pijące są krzepkie, energiczne i wytrzymałe w ekonomicznej walce o byt. Ciężki jest zarobek na chleb, a jednak człowiek do tego wielkiego brzemienia pracy dorzuca jeszcze ciężarek nowy, aby mieć przyjemność wychylenia czarki alkoholu” – pisze Adolf Dygasiński. W tle tej bardzo interesującej opowieści o gorzelnictwie, są też perypetie miłosne bohaterów, spory pokoleniowe, zawiści i intrygi, jest oczywiście pijaństwo, złodziejstwo, bandytyzm, ale wszystko to na drugim planie i o wiele mniej zajmujące, niż historia gorzałczanego biznesu.

Wróciło życie do Cieleśnicy

W lipcu 2019 roku dziewiętnastowieczna gorzelnia rolnicza znalazła nowego właściciela. Stała nieczynna od 2007 roku, pozostając częścią majątku PGR i popadając w coraz większą ruinę. Kupili ją właściciele sąsiadującego z gorzelnią pałacu w Cieleśnicy, państwo Chwesiuk wraz z grupą inwestorów. Tym samym dwór i gorzelnia znów stanowią jeden organizm, a plany zakładają szybkie wznowienie produkcji w starych murach.

Czytaj więcej

Podkarpacka Destylarnia Okowity

W 1880 roku w miejscowości Długie pod Zarszynem na Podkarpaciu powstała gorzelnia dworska, prowadził ją wówczas Jan Wiktor i była częścią folwarku. Zatrudniała pięciu pracowników, napędzana była silnikiem parowym o mocy 6 koni mechanicznych. Urodzajne gleby regionu znanego jako Doły Jasielsko-Sanockie, sprzyjały rozwojowi rolnictwa. Powstały tu m.in. młyny wodne i browar parowy w Zarszynie. Pierwsze wzmianki o słodowni dworskiej pochodzą z roku 1631. Jednak funkcjonowanie odpowiednio zorganizowanego browaru przypada na lata późniejsze, czasy od 1755 roku.

Czytaj więcej

Gorzelnia Turew

Turew jest jedyną gorzelnią działającą nieprzerwanie od kiedy powstała, czyli od 1918 roku, choć tradycje gorzelnicze w tym miejscu są znacznie dłuższe, na terenie majątku Chłapowskich robiono spirytus już w XVIII wieku. Książka jej poświęcona ukazała się z okazji stulecia zasłużonego zakładu, który dzisiaj pełni też rolę edukacyjną, jako niezwykłe żywe muzeum.

Czytaj więcej

Pechowe miejsce

Manufaktura Alkoholi Gatunkowych Copernicus w listopadzie 2018 roku zawiesiła działalność, a właściwie zakończyła ją w dotychczasowej lokalizacji, czyli w starej gorzelni w Nieszawie. Firma wystosowała krótki komunikat: „Produkcja alkoholu Copernicus została chwilowo wstrzymana. Serdecznie przepraszamy Państwa za to, że nasze produkty zniknęły z półek. Gdy tylko ukończymy reorganizację – z pewnością je przywrócimy. Tymczasem, bardzo prosimy o cierpliwość!”. Nieoficjalnie udało nam się dowiedzieć, że planowane jest wznowienie produkcji dotychczasowych receptur, ale już w innym miejscu, nie we własnej destylarni.

Czytaj więcej

Stara gorzelnia w Wierzchowicach

Obecnie po Białoruskiej stronie granicy znajduje się wieś Wierzchowice (Вярховічы), gdzie zachowały się pozostałości dawnych dóbr magnackich Sapiehów, m.in. stary spichlerz, a także przy wyjeździe z wioski w kierunku Brześcia – okazała gorzelnia, będąca częścią późniejszego folwarku rodziny Rothów. Stanęła w miejscu wcześniejszego browaru, w 1908 roku. Długi budynek, otynkowany obecnie od frontu na błękit, zieleń, róż, wyblakłą czerwień. Spirytus produkowano tu aż do 1985 roku, kiedy to Michaił Gorbaczow, w ramach swojej kampanii abstynenckiej nie zamienił gorzelni na krochmalnię. Do dziś przerabia się tu ziemniaki zamiast na alkohol, to na mączkę skrobiową.

Czytaj więcej

Gorzelnia Zdeněk Halík na Morawach

Miasteczko Boršice u Blatnice ma długie tradycje sadownictwa i gorzelnictwa. Uprawiane są tu głównie: śliwki, wiśnie, morele, renklody, ale też jabłka, gruszki, brzoskwinie, czereśnie. Najbardziej znaną destylarnią w Boršice u Blatnice jest zakład Žufanek. Działa tu jednak jeszcze jedna, malutka gorzelnia, Pěstitelská Pálenice Zdeněk Halík. Dzieli je niespełna pół kilometra. Zakład pana Zdenka Halíka to typowa nowoczesna destylarnia rolnicza, która świadczy usługi dla lokalnych sadowników, przerabiając na alkohol ich owoce. Destylują w niewielkich miedzianych kotłach opalanych gazem. Jeden obieg to 300 l, z czego uzyskuje się ok. 30 l. destylatu o mocy 50%. Destylacja trwa 3-4 godzin. Ze 100 kg śliwek uzyskuje się 8-12 l destylatu 50%. Czeskie prawo pozwala właścicielowi drzew owocowych na odpędzenie rocznie do 60 l okowity o mocy do 50%. Destylarnia Zdeněk Halík ma certyfikat regionalny Tradice Bílých Karpat.

Czytaj więcej

Alco Pegro

Firma, która powstała w 1991 roku w Kołaczkowie, w miejscu pięknej zabytkowej wielkopolskiej gorzelni. Jako pierwsza w Polsce firma niepaństwowa i niezrzeszona w Polmosie dostała koncesję na wyrób i oczyszczanie spirytusu oraz wyrób i rozlew wódek. W 1992 roku rozpoczęto produkcję spirytusu rektyfikowanego, a wkrótce rozpoczęto też rozlew kruszonów (owocowych napojów spirytusowych) i wódek. Sztandarowym produktem tamtego okresu była wódka Gorzałka Wielkopolska, robiona od 1995 roku według własnej receptury. Inne produkowane tu w połowie lat 90. XX wieku wódki czyste to: Strażacka, Piracka Zbożowa, Żytnia Wielkopolska, Żytnia Graniczna i Traperska oraz gatunkowe: Kowbojska i Portowa. W 1995 roku rozpoczęto w Kołaczkowie produkcję etanolu i koncentratu AB do celów paliwowych. W 1998 roku rozpoczęto współpracę z Belvedere Dystrybucja (obecnie Sobieski) i produkcję wódek: Sobieski, Pszeniczna, Hetman i Pierre Cardin. W 2000 roku uruchomiono w Kołaczkowie nowoczesną linię rozlewniczą. W 2006 roku zmieniono nazwę Alco Pegro na Sobieski Trade, pod którą to nazwą firma do dziś działa w ramach Grupy Sobieski.

Czytaj więcej

Single malt wśród wódek

Rzemiosło – to słowo odmieniane przez wszystkie możliwe przypadki dominowało podczas wieczoru 19 października w warszawskiej Hali Koszyki, któremu patronowała marka Wyborowa. Pretekstem do spotkania była premiera nowej, unikalnej wódki klasy premium Wyborowa od Mistrza. A owym mistrzem jest Łukasz Karmowski, mistrz gorzelnictwa, współwłaściciel rodzinnej gorzelni w Radziczu.

Czytaj więcej

Muzeum ludowej destylacji w Vlčnov

W wiosce Vlčnov, jakieś 15 minut drogi od Uherské Hradiště, jest świetne muzeum destylacji ludowej, czyli mówiąc wprost – bimbrownictwa. Muzeum powstało w 2010 roku, żeby pokazać tradycje regionalnego wyrobu śliwowicy i innych destylatów owocowych, z czego Morawy słyną od wieków. Tradycje destylacji owoców podobno sięgają tu przełomu XIII/XIV wieku, wiedza o destylacji przyszła przez Austrię z Włoch. W XVII stuleciu nadano przywilej propinacji i destylacji tylko dla czeskiej szlachty. W 1835 roku, w ramach CK Monarchii, Morawy uzyskały prawo do destylacji bez opodatkowania 56 l alkoholu owocowego o mocy 50% w tych gospodarstwach, gdzie były owocowe sady. Inne regiony nie miały takiego przywileju, w rezultacie liczby destylarni na Morawach w XIX wieku nie sposób zliczyć.

Czytaj więcej

Gorzelnia Stemplew

Nad strumykiem Pisia niedaleko Świnic Warckich znajduje się gorzelnia z XIX wieku, której pomysłodawcą był hrabia Tolla. Wybudował tu też dwór, budynki folwarczne. W 1914 roku zarządzał gorzelnią Antoni Sukiennicki. Tollowie włodarzyli do czasów odzyskania przez Polskę niepodległości – majątek został skonfiskowany przez skarb państwa i wystawiony na sprzedaż. W 1930 roku przeszedł w ręce inżyniera Wiesława Gerlicza, którego jeden z synów, Jerzy Władysław, zarządzał majątkiem, doprowadzając do jego rozkwitu. Za jego czasów kierownikiem gorzelni był pan Jedlicz.

Czytaj więcej

Gorzelnia rolnicza Parski

Nad rzeką Ner, niedaleko Łęczycy, znajdują się pozostałości majątku z dworem, który w 1809 roku zbudował Franciszek Morzkowski. W 1897 roku kupił włości Korol Rawicz Kosiński. W okresie międzywojennym majątek należał do męża jego wnuczki – Antoniego Kretkowskiego. Po wojnie majątek znacjonalizowano, w dworze funkcjonowała szkoła. W 2002 roku dwór odzyskała rodzina, obecnie jest restaurowany. Do dworu przylegają cztery hektary parku, w którym zachowała się stara aleja kasztanowa. Naprzeciwko dworu stoi i wciąż pracuje gorzelnia, którą w połowie XIX wieku postawił łódzki przemysłowiec Boetticher.

Czytaj więcej

Stara gorzelnia Czepów

We wsi Czepów w województwie łódzkim w ruinę popada dawna gorzelnia rolnicza, jeszcze nie tak dawno temu działająca. W numerze 1/2015 „Uniejowskich Stron” można było przeczytać notkę: „Istnieje szansa na kolejną prywatną inwestycję w gminie Uniejów. Nowy właściciel terenów dawnej gorzelni w Czepowie Górnym zamierza otworzyć w tym miejscu browar”. Do inwestycji nie doszło. Ostatnim właścicielem zakładu była Magdalena Karpińska.

Czytaj więcej

Na ratunek gorzelniom

Jak podaje portal Agropolska.pl, rząd zamierza ratować polskie gorzelnie rolnicze. Podczas prac sejmowej komisji rolnictwa i rozwoju wsi, za sprawą przedstawiciela NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”, Aleksandra Zaręby” rozgorzała dyskusja na temat problemów, jakie mają gorzelnie. – Gorzelnie miały spory, oczywiście pozytywny wpływ na nasze rolnictwo, bo w trudnych czasach zdejmowały z rynku nadwyżki płodów rolnych – przekonywał. Dodał, że w wielu miejscach stoją obiekty po gorzelniach, czasami nawet nierozszabrowane, więc ministerstwo rolnictwa i rząd powinni zainteresować się wznowieniem produkcji. – Nie ma to nic wspólnego z rozpijaniem ludzi. Państwo może na tym po prostu zarobić – argumentował Zaręba. Jacek Bogucki, wiceminister rolnictwa zapewniał: – Trwają prace, by umożliwić gorzelniom nie tylko produkcję spirytusu, lecz także wytwarzanie alkoholi na rynek. Ma to poprawić rentowność mniejszych zakładów, które w minionych latach przegrały konkurencję z potentatami. Chcemy wspomóc sektor i złagodzić wymagania, tak by dopuścić możliwość produkcji w gorzelniach, które są jeszcze do uratowania. Projekt dotyczący zmian powinien trafić do Sejmu w połowie tego roku.

Czytaj więcej