Historia
historia, piwo

Hierakonpolis – browar sprzed 5600 lat

Hierakonpolis – browar sprzed 5600 lat

Udostępnij:

Hierakonpolis, położone na zachodnim brzegu Nilu w Górnym Egipcie, było jednym z najważniejszych ośrodków politycznych i gospodarczych w okresie poprzedzającym powstanie zjednoczonego państwa faraonów. To właśnie tam archeolodzy odkryli pozostałości instalacji browarniczych sprzed około 5600 lat, które rzucają światło na początki zorganizowanej produkcji piwa. Znaleziska pochodzą z czasów kultury Nagada, z przełomu IV tysiąclecia p.n.e., kiedy w dolinie Nilu rozwijały się coraz większe osady, specjalizacja rzemieślnicza i struktury władzy.

Jednym z najważniejszych odkryć było stanowisko oznaczone jako HK24A, badane pod koniec lat 80. XX wieku przez archeologa Jeremy’ego Gellera. Wśród pozostałości konstrukcji znaleziono duże ceramiczne kadzie, których wnętrza pokrywała ciemna warstwa osadu. Kolejne badania w sąsiednich częściach stanowiska, m.in. w HK24B i HK11C, ujawniły następne instalacje związane z przetwarzaniem zbóż i prawdopodobnie warzeniem piwa. Datowanie wskazuje, że produkcja odbywała się na długo przed budową wielkich piramid, w czasach, gdy Egipt dopiero zmierzał ku politycznemu zjednoczeniu.
Browar nie przypominał współczesnego zakładu piwowarskiego. Jego podstawą były duże naczynia ceramiczne osadzone w konstrukcjach grzewczych. Pod kadziami rozpalano ogień, a ich zewnętrzne ściany zabezpieczano warstwą mułu i fragmentami rozbitej ceramiki, które pomagały utrzymać temperaturę i ograniczały ryzyko pękania naczyń. W instalacji HK24B odkryto 16 miejsc na kadzie. Pojedyncze naczynia mogły mieć pojemność ok. 65 litrów, czyli łączna pojemność robocza instalacji przekraczała tysiąc litrów. W pobliżu znajdowały się również pozostałości spichlerza, wskazujące na zorganizowane zaopatrzenie w ziarno. Skala instalacji sugeruje, że było to przedsięwzięcie wymagające pracy wielu osób, paliwa i regularnych dostaw surowców.
Podstawą receptury były najprawdopodobniej zboża, przede wszystkim pszenica płaskurka oraz jęczmień. Ziarno poddawano obróbce, rozdrabniano i mieszano z wodą, a następnie ogrzewano, aby uwolnić cukry potrzebne do fermentacji. Starożytne piwo różniło się od dzisiejszych gatunków nie tylko technologią, lecz także smakiem i konsystencją. Nie stosowano chmielu, a napój mógł być mętny, gęsty, słodkawy i wyraźnie zbożowy. Do mieszaniny dodawano także owoce, które wzbogacały smak i dostarczały dodatkowych cukrów.
Szczególnie interesujące okazały się pozostałości owoców i związki chemiczne zachowane w osadach z naczyń. Badania wskazały na wykorzystanie daktyli, a także możliwy udział innych owoców, m.in. głożyny Chrystusowej, znanej jako Ziziphus spina-christi. W części materiału archeologicznego odnotowano również pozostałości winogron. Receptury mogły się różnić w zależności od czasu, miejsca i przeznaczenia produkcji.
Jednym z najbardziej zaskakujących wyników analiz chemicznych było wykrycie w osadach wysokiego stężenia kwasu fosforowego. Naukowcy rozważali możliwość, że związek ten mógł pełnić funkcję zbliżoną do współczesnych konserwantów. Nie wiadomo jednak, skąd dokładnie pochodził ani czy był celowo dodawany przez piwowarów.
Nie wiadomo dokładnie, kiedy zaprzestano produkcji w browarach Hierakonpolis ani co bezpośrednio doprowadziło do ich porzucenia. Instalacje należały do rozległego ośrodka osadniczego i przemysłowego, który największe znaczenie osiągnął w IV tysiącleciu p.n.e. Z czasem zmieniały się organizacja osadnictwa, funkcje poszczególnych części miasta i sposoby gospodarczego wykorzystywania okolicznych terenów. Pozostałości po browarze stopniowo przykryły warstwy ziemi, a część konstrukcji uległa zniszczeniu.
Dzisiaj Hierakonpolis, znane również pod arabską nazwą Kom el-Ahmar, jest rozległym stanowiskiem archeologicznym w pobliżu współczesnego miasta Edfu. W miejscach takich jak HK24 i HK11C archeolodzy odsłonili przede wszystkim dolne partie dużych naczyń ceramicznych, fragmenty konstrukcji grzewczych, przepalone podłoże oraz warstwy popiołu i węgla drzewnego. W niektórych kadziach zachowały się ciemne, miejscami błyszczące osady, których skład pozwolił badać wykorzystane surowce i rekonstruować technologię produkcji. Hierakonpolis pozostaje jednym z najcenniejszych miejsc do poznawania początków zorganizowanej produkcji piwa w starożytnym Egipcie.

Powiązane artykuły

Historia
botanika, historia, piwo

Kiedy mówi się o początkach rolnictwa, łatwo wyobrazić sobie moment przełomowy: człowiek przestaje zbierać dzikie […]

Historia
egzotyczne, historia

Przez długi czas za początek historii kakao uznawano moment, w którym mieszkańcy Mezoameryki zaczęli prażyć, […]

Historia
borovička, destylarnie, gin, historia, likier, single malt, whisky

Historia Likérki Dolany jest jednym z ciekawszych, a dziś już niemal zapomnianych rozdziałów dziejów czeskiego […]

Historia
historia, likier

Historia marki Strega zaczyna się w 1860 roku w Benevento na południu Włoch, kiedy Giuseppe […]

Historia
historia, shōchu

Interesującym zabytkiem japońskiej historii destylacji jest ranbiki (蘭引), alembik zachowany w Murakami Medical Archives w […]

Historia
historia, wino

Wang Ji (王绩, 585-644), znany także jako Wang Wugong (王无功) i pod literackim przydomkiem Donggaozi […]

Historia
historia, wino

W historii chińskiej kultury alkoholu niewiele grup stało się równie sławnych jak Ośmiu Nieśmiertelnych wśród […]

Historia
gorzelnie rolnicze, historia, spirytus

Gorzelnia w Dretyniu jest częścią dawnego zespołu dworsko-folwarcznego. Miejscowość znana jest w źródłach historycznych jako […]

Dodaj komentarz

Przewijanie do góry
Spirits logotyp czarny

Dostęp zablokowany

Nie spełniasz wymogów dotyczących wieku użytkowników strony.
Spirits logotyp czarny

Czy ukończyłeś/aś 18 lat?

Treści na tej stronie przeznaczone są wyłącznie dla osób dorosłych.