Historia Likérki Dolany jest jednym z ciekawszych, a dziś już niemal zapomnianych rozdziałów dziejów czeskiego przemysłu spirytusowego. W materiałach związanych z dawnym zakładem jako początek tradycji pojawia się rok 1877 i właśnie ta data przez lata była obecna na etykietach Likérki Dolany. Trzeba jednak zaznaczyć, że sama historia miejsca jest znacznie starsza. W Dolanach, niedaleko Ołomuńca, działał najpierw browar, którego początki sięgają średniowiecza, a w XIX wieku należał on m.in. do rodziny Kubelków. Rok 1877 był momentem przejęcia dolanskiego majątku przez księcia Jana z Liechtensteinu, natomiast produkcja alkoholi mocnych w tym miejscu rozpoczęła się dopiero w XX wieku.
Właściwa historia dolanskiej likierni zaczęła się po zakończeniu działalności browaru. W pierwszych dekadach XX wieku dawny browar przekształcano stopniowo w zakład produkujący napoje bezalkoholowe i alkohole. Od ok. 1920 roku wytwarzano tu m.in. śliwowicę i likiery, a w kolejnych latach zakład specjalizował się coraz bardziej w produkcji spirytualiów. Po II wojnie światowej, wraz z nacjonalizacją przemysłu, przedsiębiorstwo znalazło się w strukturach państwowego przemysłu spirytusowego. W Dolanach rozwijano produkcję likierów, brandy i innych alkoholi, a jednym z najbardziej znanych produktów stał się Praděd.
Praděd ma zresztą własną, jeszcze starszą historię. Receptura tego ziołowego likieru wywodzi się z Krnova, gdzie w 1877 roku Siegfried Gessler zarejestrował znak towarowy dla Jägerndorfer Altvater. Likier szybko stał się najważniejszym produktem firmy Gesslera. Po nacjonalizacji jego produkcję przeniesiono w 1961 roku z Krnova właśnie do Dolan. W ten sposób rok 1877, związany z narodzinami marki będącej później jednym z symboli dolanskiego zakładu, na trwałe wszedł do jego historii.
Po reorganizacji czechosłowackiego przemysłu spirytusowego Likérka Dolany została w 1960 roku włączona do Seliko Olomouc. To właśnie w tym okresie zakład zaczął odgrywać szczególną rolę w historii czeskiej whisky. W należącym do Likérki Dolany zakładzie w Těšeticach na początku lat 70. rozpoczęto przygotowania do produkcji whisky. Pierwszą destylację przeprowadzono w grudniu 1973 roku, a powstały destylat otrzymał nazwę King Barley. W 1978 roku opracowano kolejną recepturę, wywodzącą się z wcześniejszej, ale dostosowaną do wymogów eksportowych. Tak narodziła się whisky Gold Cock.
Gold Cock stał się największym sukcesem dolansko-těšetickiego przedsięwzięcia. Początkowo była to trzyletnia whisky blended o mocy 40%, ale z czasem rozwijano także starsze i bardziej ambitne wersje. Po transformacji ustrojowej pojawiły się m.in. Gold Cock Red Feathers, Black Feathers – sześcioletni single malt – oraz Green Feathers, dwunastoletni single malt. Whisky miała swój charakterystyczny regionalny rodowód: bazowała na słodzie jęczmiennym, a symbolem marki stał się kogut złożony ze złotych kłosów, nawiązujący do żyznej Hané.
Lata 90. przyniosły jednak stopniowy upadek przedsiębiorstwa. Zmiana systemu gospodarczego, utrata dawnych rynków eksportowych, mocno uderzyły w Těšetice i Likérkę Dolany. Próbowano ratować markę poprzez nowe etykiety, kampanie reklamowe i rozwój starszych whisky, ale sytuacja finansowa przedsiębiorstwa była coraz gorsza. Ostatnią whisky w Těšeticach wydestylowano w 2002 roku. Następnie zakład, jego wyposażenie i wieloletnie zapasy dojrzewających destylatów trafiły na aukcję.
Właśnie wtedy rozpoczął się drugi rozdział historii Gold Cock. Firma Rudolf Jelínek z Vizovic kupiła znak towarowy oraz recepturę whisky, a na aukcji przejęła również część technologii i zapasy destylatów. Część zakupionego materiału została przewieziona do Vizovic. Przez pewien czas na rynku znajdowała się więc whisky wydestylowana jeszcze w Těšeticach, ale już oferowana przez R. Jelínek. W 2007 roku wizovicka firma rozpoczęła natomiast własną produkcję słodowego destylatu. W ten sposób Gold Cock przestał być tylko marką uratowaną z likwidowanego zakładu i stał się częścią współczesnego portfolio R. Jelínek.
Podobny los spotkał inne dolanskie receptury. R. Jelínek przejął m.in. prawa do marki i receptury Pradědu, dzięki czemu likier, którego historia zaczęła się w Krnovie w 1877 roku, nadal jest produkowany.
Nowe życie dostała też marka whisky King Barley, której pierwszą udaną destylację w Těšeticach przeprowadzono w 1973 roku; obecnie marka jest wskrzeszana właśnie w tym samym miejscu przez TŌSH Distillery. Współczesny King Barley powstaje z miejscowego jęczmienia i jest dojrzewany w piwnicach pod destylarnią, zachowując ciągłość miejsca i nazwy.
Do dawnych receptur Dolan należy także Jakamarus – ziołowy bitter o przedwojennej historii, którego początki sięgają 1916 roku, gdy wprowadził go do produkcji praski aptekarz Alois Kříž. Receptura, która po zamknięciu Likérki Dolany mogła wydawać się kolejną zapomnianą marką, została jednak przejęta przez TŌSH Distillery, gdzie Jakamarus jest dziś produkowany według oryginalnej receptury i według producenta zawiera ponad 50% ekstraktu z ziół i przypraw, a po produkcji dojrzewa w dębowych beczkach.Zna
cznie mniej pamięta się dziś o brandy Slovignac, która należała do cenionych alkoholi produkowanych w Czechosłowacji. W Dolanach jej oryginalną produkcję wznowiono w latach 1950-1965, po czym marka weszła do szerokiego portfolio zakładu obok Pradědu i innych likierów. Slovignac jest dziś jednym z przykładów produktów, które zniknęły wraz z likwidacją dawnego przemysłu spirytusowego w Dolanach.
Portfolio Likérki było zresztą znacznie szersze. Wśród zachowanych w archiwalnych zestawieniach produktów znajdują się m.in. gin Old Town, butelkowany z mocą 37,5%, oraz borovička Bílý Jelen o tej samej mocy. Obie marki były formalnie związane z Likérką Dolany jeszcze na początku XXI wieku – w 2002 roku zakład zgłosił je do ochrony jako znaki towarowe – obok takich nazw jak Jakamarus, Praděd, Hubert, Golden Eyes czy Bernardýn.
W ofercie znajdowały się również likiery whisky cream, H&H, Hubert, różne likiery owocowe, wódki Selikoff i Vltava, rum tuzemský Bernardýn oraz szereg innych specjalności. Po zamknięciu zakładu zdecydowana większość tych nazw zniknęła z rynku, a tylko nieliczne receptury i marki otrzymały drugie życie.
Sam zakład w Dolanach nie został jednak uratowany jako działająca destylarnia. Likérka Dolany znalazła się w strukturach Seliko i grupy Milo Holding, a w 2003 roku ogłoszono jej upadłość. Formalnie spółka Likérka Dolany a.s. została zarejestrowana w 1999 roku, a w 2002 roku sprzedano części jej przedsiębiorstwa obejmujące m.in. zakłady w Dolanach i Těšeticach. W 2003 roku rozpoczęła się procedura upadłościowa.
W 2014 roku gmina Dolany kupiła cały dawny kompleks likierni na aukcji za 13,6 mln koron, rozległy teren, liczący ok. 22 tys. mkw. Przez pewien czas część hal była wynajmowana jako magazyny, ale gmina od początku zakładała zmianę funkcji tego miejsca i odejście od przemysłu na rzecz usług, mieszkalnictwa i przestrzeni publicznej.
Nie wszystko jednak miało zniknąć. Szczególną wartość historyczną przedstawiają podziemne piwnice, w których przez dziesięciolecia dojrzewały destylaty. Władze Dolan rozważały zachowanie przynajmniej części tych pomieszczeń, ponieważ są one najlepiej zachowanym elementem dawnego zakładu. Znacznie gorzej przedstawiał się stan hal i pozostałych budynków – część z nich była przeznaczona do rozbiórki lub gruntownej przebudowy. Współczesne plany gminy traktują teren dawnej likierni jako obszar rewitalizacji.
Historia Likérki Dolany nie skończyła się jednak wraz z zamknięciem bram zakładu. Jej najcenniejsze dziedzictwo rozeszło się w różne strony: marki i receptury przejęli inni producenci, zapasy whisky trafiły na aukcję, część wyposażenia znalazła nowe zastosowanie, a Gold Cock rozpoczął nowe życie pod skrzydłami R. Jelínek. Co ciekawe, nie cała technologia pozostała w Czechach. Aparaty destylacyjne pochodzące z Dolan trafiły do Bułgarii, do zakładu Vinprom-Troyan, który od 2007 roku należy do R. Jelínek.
